ابلاغی شماره ۱۴۰۵/۷۷/۱۱۱۳ مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۰۶ سازمان نظام پرستاری جمهوری اسلامی ایران
شناسنامه قانون- سازمان نظام پرستاری جمهوری اسلامی ایران، منشور اخلاقی پرستاران بالینی را تصویب و ابلاغ کرد.
متن کامل منشور حقوق پرستاران بالینی به شرح زیر است:
ولقد كرمنا بني آدم وحملناهم في البر والبحر ورزقنَاهُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِّمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلاً
• از آن جا که احترام به شان و منزلت انسان، دستوری الهی است.
• از آن جا که احترام به شأن و منزلت انسان یک اصل بنیادی در قانون اساسی کشور ایران است
• از آن جا که احترام به حقوق انسان، جوهر و بنیاد پرستاری است و
• از آن جا که محافظت از حقوق پرستاران یکی از پایههای اساسی رعایت حقوق مددجویان پرستاری می باشد
بایسته است که حقوق پرستاران به عنوان انسان و همچنین حامیان شأن و منزلت مددجویان محافظت گردد بر این اساس، منشور حقوق پرستاران بالینی در سه محور اصلی و ۱۷ ماده که با بهره گیری از رساله دکتری پرستاری خانم دکتر مژگان خادمی در دانشگاه تربیت مدرس و نظرخواهی از صاحبنظران تدوین و تبیین گردید و به تصویب شورایعالی سازمان نظام پرستاری کشور رسیده است. منظور از پرستار در این سند هر یک از اعضای گروه پرستاری شامل پرستار اتاق عمل، هوشبری، فوریتهای پزشکی و گروههای وابسته است.
۱) در سازمانی کار کند که مراقبت از سلامت انسان (دریافت کننده و ارائه کننده مراقبت) در آن محوریت داشته باشد.
✓ هدف و معیار اصلی هر نوع برنامهریزی و تصمیمگیری در سازمان، ارائه مراقبت با کیفیت باشد. ✓ توجه به نیازها و مصالح پرستار و مراقبت از او، عنصری جدایی ناپذیر در هر نوع برنامه ریزی و تصمیم گیری در سازمان باشد. ✓ سازمان با حداکثر توانایی و بدون هیچ گونه محدودیتی به تعهدات خود در برابر جامعه مددجویان و همکاران عمل نماید.
محور دوم: برخورداری از استعداد و صلاحیتهای لازم و همچنین محیط و منابع استاندارد برای انجام شرح وظایف تخصصی
(۲ از فرصت آموزش ضمن خدمت و باز آموزی مناسب برای ایفای نقش حرفهای استاندارد برخوردار باشد.
✓ در حین خدمت از آموزش کافی، جامع، مداوم و عادلانه که متناسب با نیازهای بالین و جامعه باشد برخوردار گردد به نحوی که دانش و صلاحیت وی به موازات پیشرفتهای مداوم علم و فنآوری و همچنین ارتقای دانش در سایر اعضای تیم سلامت، ارتقا یابد. ✓ آموزش کافی درباره سلامت، بیماری، اصول ارتباط و مراقبت و درمان متناسب با شرح وظایف و مسئولیتها دریافت نماید. ✓ آموزش کافی درباره حقوق مددجو پرستار کدهای اخلاقی قوانین حقوقی و روشهای مطالبه حقوق دریافت نماید.
(۳ بر اساس شرح وظیفه قانونی که به وی ابلاغ شده است عمل نماید.
✓ شرح وظیفه و انتظارات حرفهای باید متناسب با صلاحیتهای تخصصی، امکانات و اختیارات باشد و شأن و منزلت وی را نیز به عنوان یک متخصص حرفهای حفظ نماید. ✓ از یک مرز واضح قانونی بین عملکرد خود با کارکنان غیرحرفهای، اداری و سایر حرفههای بهداشتی برخوردار باشد. شرح وظیفه قانونی مانع از اشتغال پرستار با وظایف دیگران یا بالعکس باشد. ✓ از مرز واضح قانونی بین تخصصهای مختلف و وظایف خود در بخشهای مختلف برخوردار باشد. ✓ حدود وظایف، مراقبت غیرمستقیم از قبیل گزارشنویسی هم راستا و هماهنگ با وظایف مراقبت مستقیم باشد و مانع مراقبت مستقیم نگردد. ✓ برای عمل به شرح وظایف مراقبت بالینی از اختیارات قانونی متناسب با مسئولیت و دانش حرفهای خود بهرهمند باشد. ✓ از انجام وظایفی که فاقد صلاحیت و دانش کافی برای انجام آن میباشد یا آن را به سود مددجو نمیداند و یا خارج از مرزهای حرفهای وی میباشند اجتناب نماید.
(۴ از حجم و ساعات کاری متعادل و متناسب با سختی کار مورد تصدی مطابق با مقررات مصوب برخوردار باشد.
✓ برنامهریزی ماهیانه و همچنین تقسیم کار در شیفت بر اساس اصول و قوانین و سوابق کاری و به صورتی عادلانه انجام گردد. ✓ میزان ساعات کاری در حدی باشد که امکان رشد و زندگی طبیعی شخصی و خانوادگی برای وی مقدور باشد. ✓ سازماندهی و توزیع نیرو بین بخشها و همچنین تقسیم کار در بخش بر اساس صلاحیت صورت پذیرد.
۵) از شرایط کاری برخوردار باشد که از نظر منابع انسانی و فیزیکی استاندارد بوده و با شرح وظایف و مسئولیت های وی متناسب باشد.
✓ ترکیب مناسب و تعداد کافی منابع انسانی در همه شیفتها و همه موقعیتها وجود داشته باشد تا امکان ارائه خدمات مراقبتی با کیفیت و ایمن به مدجو در عین حفظ ایمنی و سلامت پرستار امکان پذیر باشد ✓ محیط فیزیکی و تجهیزات استاندارد فراهم باشد به نحوی که ارائه مراقبت ایمن و مؤثر برحسب حوزه مسئولیت، امکان پذیر باشد و تسهیل گردد.
محور سوم: برخورداری از شان و منزلت و جایگاه مناسب به عنوان یک انسان و یک متخصص در تیم سلامت
۶) در جامعه و محیط کار مورد احترام و پذیرش واقع شود.
✓ در جامعه به عنوان فردی که به یک حرفه معنوی و ارزشمند اشتغال دارد، دیده شده و مورد احترام واقع گردد. ✓ در حرفه خود به عنوان یک کارشناس حرفه ای و دارای تحصیلات دانشگاهی شناخته گردد و دانش وی مورد بهرهبرداری قرار گیرد. ✓ از سوی مددجویان و اعضای تیم سلامت به عنوان یک عضو برابر با سایر اعضا دیده شده و به صورتی عادلانه و بدون تبعیض مورد احترام واقع گردد. ✓ در طی روابط بین فردی و کاری با مدیران همکاران و سایر اعضای تیم سلامت از روابط ابزاری مصون باشد. ✓ تقاضاها و درخواستهای وی به صورتی محترمانه مورد توجه و بررسی واقع شوند. ✓ در حین نظارت، سنجش و ارزشیابی عملکرد احترام و شأن او حفظ شود.
7) از امکان مشارکت در تصمیمگیری به منظور ارتقای نظام سلامت و تصمیمگیری و کنترل بر عملکرد حرفهای و شخصی خود برخوردار باشد.
✓ از حضور نمایندگان قانونی تامالاختیار در سیاستگذاریهای مرتبط با نظام سلامت و پرستاری برخوردار باشد. ✓ تصمیمگیریهای حرفهای از قبیل تنظیم برنامه آموزشی تنظیم استانداردها انتخاب مدیران پرستاری و تشکیل سازمانها و انجمن های صنفی به صورت مستقل انجام گردد. ✓ از طریق حق انتخاب و مشارکت در تنظیم امور کاری از قبیل میزان ساعات کاری و محیط کار بر زندگی شخصی و کاری خود کنترل داشته باشد. ✓ از حریم و قلمرو شخصی برخوردار باشد، به گونهای که از هر نوع کنترل بیش از حد و غیر اخلاقی مصون باشد.
(۸ اطلاعات و توضیح کافی در مورد مسائل مرتبط با خود به ویژه وقتی مشارکت وی در تصمیم گیری کاهش یافته است دریافت نماید.
✓ در جریان جدیدترین دستورالعملها و اصول راهنما قرار گیرد. ✓ دلایل زیربنایی تصمیمهایی که مدیران در مورد وی اتخاذ میکنند مثل برنامه کاری، جابهجایی و ارزشیابی به ویژه وقتی بهدلایلی مشارکت وی در تصمیمگیری کاهش مییابد، روشن گردد. ✓ از نوع بیماری و خطرات احتمالی کار با مددجوی خاص آگاه گردد. ✓ از هر نوع شکایت علیه خود آگاه گردد.
(۹ نقش ویژهای را که به عنوان یک عضو تیم سلامت در دست یابی به اهداف سازمان دارد به رسمیت شناخته شود و به طور شفاف مورد تأیید و تقدیر واقع گردد به شکلی که از منافع مادی و معنوی این خدمات به صورتی عادلانه بهرهمند شود.
✓ به عنوان فردی که دارای نقشی مؤثر در دستآوردهای سلامتی است پذیرفته شود و مراقبت و خدماتی که ارائه میدهد در سیاستگذاری و اعطای امتیازات اجتماعی مورد تأیید و توجه واقع گردد. ✓ با ارزشیابی مناسب و عادلانه و همچنین بازخورد کلامی مثبت مورد تقدیر قرار گیرد.
۱۰) در بحرانها و موقعیتهای چالش زای زندگی شخصی و شغلی از حمایت و همدلی کافی در محیط کار برخوردار باشد.
✓ به خدمات مشاوره محرمانه دسترسی داشته باشد. ✓ در مواجهه با رنج و نیاز امکان تخلیه احساسات را داشته و مورد حمایت عاطفی قرار گیرد. ✓ در هنگام بیماری و آسیب از حمایت کافی برخوردار باشد. ✓ در شرایط بحرانی زندگی قادر به حفظ شغل خود باشد.
(۱۱ امکان ارتقا و پیشرفت از طریق ادامه تحصیل و یا ارتقا در همان مقطع را داشته باشد.
(۱۲ از کلیه حقوق استخدامی و شغلی متناسب با سایر کارکنان مرخصی و …) برخوردار باشد.
✓ دستمزد کافی عادلانه و متناسب با تحصیلات و ماهیت کار را در موعد مقرر دریافت نماید به صورتی که با شغل پرستاری با ساعت کاری استاندارد بتواند یک زندگی آبرومندانه و با شأن و منزلت مناسب داشته باشد. ✓ متناسب به سهم خود از اقتصاد سلامت به طور عادلانه برخوردار باشد.
۱۳) از ثبات و امنیت شغلی و کاری برخوردار باشد.
✓ به صورتی مناسب برای ورود به حرفه و انجام وظایف بررسی و برگزیده شود ✓ از محیط کار با ثبات برخوردار باشد و دستخوش تغییرات مکرر مثل جا به جایی نگردد. ✓ از حمایت سازمانهای صنفی و حرفه ای برای شرایط مناسب کاری برخوردار باشد. ✓ از کلیه حقوق خدمتی مانند بیمه شغلی بیمه مسئولیت و بیمه بیکاری برخوردار باشد.
(۱۴ از یک محیط ایمن و مصون از تهدید و خشونت و دارای برنامههای عملیاتی جامع پیشگیری از خشونت و حمایتهای قانونی برخوردار باشد
(۱۵ از خدمات بهداشتی و درمانی با کیفیت و با قیمت مناسب و با تسهیلات ویژه در سرتاسر کشور برخوردار باشد.
(۱۶ از امکانات رفاهی مناسب و با کیفیت در محیط کار برخوردار باشد.
✓ در یک محیط کاری بدون تبعیض در استفاده از امکانات رفاهی و اداری فعالیت نماید. ✓ تأمین نیازهای اولیه شامل آب و غذای سالم و با کیفیت در محیط کار وجود داشته باشد. ✓ امکان مناسب برای استراحت در حین کار یا کسالت فراهم باشد. ✓ امکان سرویسهای رفاهی مناسب مثل سرویس رفت و آمد در هر شیفت وجود داشته باشد. ✓ مهد کودک مناسب و شبانه روزی در محیط کار برای دسترسی آسان به شیرخوار و شیردهی مناسب و سالم وجود داشته باشد. ✓ از امکان استفاده از مزایای قانونی برای بانوان و دیگر اقشار برخوردار باشد.
(۱۷ حقوق خود را به روشی ایمن و به شکلی که باعث اختلال در ارائه مراقبت نگردد مطالبه و پیگیری نماید و در این فرآیند مورد حمایت واقع گردد.
✓ بتواند بدون محدودیت در تمامی نهادهای قانونی صنفی و حرفهای پرستاری و سلامت عضو شود. ✓ بتواند در مورد همه حقوق خود به صورت فردی یا گروهی و بدون ترس سؤال بپرسد مذاکره کند و یا با رعایت عدالت، اعتراض و شکایت کند و مورد مؤاخذه واقع نگردد. ✓ از کانالها و رویههای تعریف شده مناسب و آسان جهت مطالبه حقوق در ردههای پایین مدیریت برخوردار باشد. ✓ به مدیران رده بالا دسترسی داشته باشد.
دکتر قاسم ابوطالبی- رئیس شورایعالی یوسف رحیمی- نایب رئیس اول شورا پروین کاظمی- نایب رئیس دوم شورا دکتر مجید احمدی- دبیر شورایعالی
