مصوب 1391,12,15 با اصلاحات و الحاقات بعدی
مصوبه «نقشه مهندسی فرهنگی کشور» جلسات ۶۹۸، ۶۹۹، ۷۰۰، ۷۰۱، ۷۰۳، ۷۰۵، ۷۰۷، ۷۰۸، ۷۰۹، ۷۱۰، ۷۱۱، ۷۱۲، ۷۱۳، ۷۱۴، ، ۷۱۸، ۷۱۹، ۷۲۰، ۷۲۱، ۷۲۲، ۷۲۳، ۷۲۴، ۷۲۵، ۷۲۶، ۷۲۷، ۷۲۸، ۷۲۹، ۷۳۰، ۷۳۱، مورخ ۱۹/ ۷/ ۱۳۹۰، ۳/ ۸/ ۱۳۹۰، ۱۷/ ۸/ ۱۳۹۰، ۱/ ۹/ ۱۳۹۰، ۲۲/ ۹/ ۱۳۹۰، ۲۷/ ۱۰/ ۱۳۹۰، ۲۵/ ۱۱/ ۱۳۹۰، ۹/ ۱۲/ ۱۳۹۰، ۲۲/ ۱/ ۱۳۹۱، ۵/ ۲/ ۱۳۹۱، ۱۹/ ۲/ ۱۳۹۱، ۲/ ۳/ ۱۳۹۱، ۱۶/ ۳/ ۱۳۹۱، ۳۰/ ۳/ ۱۳۹۱، ۲۸/ ۶/ ۱۳۹۱، ۱۱/ ۷/ ۱۳۹۱، ۱۸/ ۷/ ۱۳۹۱، ۲/ ۸/ ۱۳۹۱، ۹/ ۸/ ۱۳۹۱، ۱۶/ ۸/ ۱۳۹۱، ۷/ ۹/ ۱۳۹۱، ۲۱/ ۹/ ۱۳۹۱، ۲۸/ ۹/ ۱۳۹۱، ۵/ ۱۰/ ۱۳۹۱، ۱۹/ ۱۰/ ۱۳۹۱، ۲۴/ ۱۱/ ۱۳۹۱، ۸/ ۱۲/ ۱۳۹۱، ۱۵/ ۱۲/ ۱۳۹۱ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است، به شرح ذیل برای اجرا ابلاغ می شود:
مقدمه در جهان بینی اسلامی، فرهنگ به معنای اخصّ آن مشتمل بر نظام اعتقادات، ارزش ها، اخلاقیات و رفتارها بوده و منبعث از وحی و جهت دهنده و محتوابخش نظام ها و بخش های جامعه است. باورها و اعتقادات و ارزش های اسلامی، شاکله نهادها و سازمان جامعه اسلامی را ایجاد و در تار و پود اندیشه و تفکر و کردار و رفتار فردی و اجتماعی فرد مسلمان تنیده شده است. چنین یکپارچگی و در هم تنیدگی کل نمای اعتقادات و باورها، ارزش ها و رفتار ها، دین اسلام را به یک فرهنگ (فرهنگ اسلامی) مبدل ساخته است. فرهنگ اسلامی در هر جامعه و کشوری با حفظ ماهیت و اصالت الهی و جهان شمول خویش، شکل و صورتی متناسب با مقتضیات جغرافیایی، تاریخی، زبانی و… به خود می گیرد. فرهنگ اسلامی ـ ایرانی همان فرهنگ متعالی اسلامی است که در روح و کالبد فرهنگ ایران زمین دمیده شده و متناسب با تاریخ، جغرافیا، مذهب، زبان و… در طی ۱۴ قرن گذشته توسعه و تکامل یافته است. در چند دهه اخیر، به واسطه تغییر و تحولات اساسی و فراگیر در عرصه های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی ـ امنیتی، اقتصادی و فناوری در مقیاس منطقه ای و جهانی، نقش ممتاز و تعیین کننده فرهنگ (فرهنگ های ملی و منطقه ای) در عرصه های ملی، بین المللی و جهانی نمایان تر شده است. انقلاب اسلامی ایران، به عنوان نقطه عطف تحولات معنوی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی قرن بیستم از ظرفیت ها و توانایی های بالفعل و بالقوه عظیمی در این حوزه برخوردار است و پیشرفت و تعالی همه جانبه کشور، مستلزم بهره گیری مؤثر و هوشمندانه از آن در سطح ملی و مناسبات و تعاملات منطقه ای و جهانی است. در حقیقت، فرهنگ به معنای اخص آن، از مختصات ذاتی، مزیت های راهبردی، انحصاری و سرنوشت ساز کشور و نظام جمهوری اسلامی ایران می باشد که همواره مورد تأکید معمار کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری (مدظله العالی) و اندیشمندان و صاحب نظران فهیم و بصیر این سرزمین بوده است. تحقق آرمان ها و اهداف جامعه اسلامی مستلزم تامین کارکرد های فرهنگی آن است. مقام معظم رهبری (مدظله العالی) فرهنگ را عامل شکل دهنده به ذهن و رفتار عمومی و جهت بخش و تاثیرگذار در عرصه تصمیمات کلان کشور دانسته و مهندسی فرهنگ را به منزله بازشناسی، آسیب شناسی، پالایش و ارتقابخشی فرهنگ و جهت دهی آن بر پایه هویت اصیل اسلامی ـ ایرانی با توجه به شرایط و مقتضیات ملی و جهانی تبیین می نمایند. معظم له مهندسی فرهنگی را بازطراحی، اصلاح و ارتقاء شئون و مناسبات نظام های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی کشور مبتنی بر فرهنگ مهندسی شده معرفی و این وظیفه و مأموریت خطیر را به شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان قرارگاه اصلی فرهنگی و مرکز مهندسی فرهنگی کشور محول می فرمایند. در واقع می توان جوهره و کارکرد مهندسی فرهنگی را تحقق و تأمین نحوه تعامل مؤثر و ارتباط ساز مند و پویای نظام های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی با نظام فرهنگی دانست. شورای عالی انقلاب فرهنگی برای عمل به رهنمودهای مقام معظم رهبری (مدظله العالی) و تحقق اهداف و کارکردهای نهادی خود، تهیه و تدوین نقشه مهندسی فرهنگی کشور را در اولویت نخست خود قرار داد. دبیرخانه شورا، به عنوان بازوی اجرایی شورا با همکاری و مشارکت همه جانبه نهادها و مراکز علمی ـ پژوهشی حوزه و دانشگاه و دستگاه های اجرایی و فرهنگی ذی ربط و هم چنین با طراحی و اجرای مطالعات پیش نیاز و بهره گیری از مطالعات و پژوهش های موجود، پیش نویس نقشه مهندسی فرهنگی را تهیه و پس از بحث و بررسی در بیش از سی جلسه از جلسات شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید. متن حاضر، متن مصوب نقشه مهندسی فرهنگی کشور است که منطبق با اصول و ارزش های اسلام ناب محمدی (ص)، آرمان های انقلاب اسلامی، رهنمودهای رهبر کبیر انقلاب اسلامی امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری (مدظله العالی) و اسناد فرادستی مربوط طراحی، تدوین و به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده و شامل فصول زیر است:
۱ . تحلیل کلان وضعیت فرهنگی کشور : گزارش های پژوهشی ـ راهبردی و رصدی است که به توصیف، ارزیابی و آسیب شناسی کلان وضعیت موجود فرهنگی کشور و همچنین روندهای جهانی مؤثر بر آن بر اساس شاخص های کلان فرهنگی می پردازد. کارکرد گزارش های تحلیل کلان، تسهیل و ارتقاء اثربخشی سیاست گذاری، هدف گذاری، برنامه ریزی و نظارت و ارزیابی راهبردی فرهنگی مبتنی بر آرمان ها و واقعیت های فرهنگی کشور و جهان است.
۲ . کلیات : این بخش شامل تعاریف اساسی مفاهیم و اصطلاحات همچون فرهنگ، فرهنگ ملی (اسلامی ـ ایرانی)، عمومی، حرفه ای، لایه های فرهنگ، مهندسی فرهنگ، مهندسی فرهنگی، نقشه مهندسی فرهنگی، پیوست فرهنگی و مختصات نقشه است.
۳ . مبانی، ارزش ها و اصول حاکم بر نقشه : مبتنی بر منابع اصیل اسلامی، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مبانی نظری معتبر و ارزش های فرهنگی اصیل اسلامی ـ ایرانی تهیه و تدوین شده است و شاکله و مبنای هدف گذاری، سیاست گذاری و برنامه ریزی و مدیریت راهبردی فرهنگی کشور است.
۴ . چشم انداز فرهنگی کشور در افق ۱۴۰۴ : ترسیم کننده قله ها و وضعیت مطلوب فرهنگی کشور در افق۱۴۰۴ است که مبتنی بر مبانی، ارزش ها و اصول بنیادین فرهنگی کشور، رهنمودهای مقام معظم رهبری (مدظله العالی)، سند چشم انداز ایران ۱۴۰۴ و سایر اسناد فرادستی و همچنین مقتضیات ملی، منطقه ای و جهانی طراحی شده است.
۵ . اهداف کلان فرهنگی : ترجمان زمان مند چشم انداز فرهنگی کشور در محورها و حوزه های راهبردی و کلیدی فرهنگی کشور با افق زمانی ۱۵ سال است. اصولاً هر هدف کلان، وظایف و مأموریت های یک تا چند نهاد و دستگاه اجرایی را تحت پوشش قرار می دهد.
۶ . اولویت های فرهنگی : تعیین کننده موضوعات و محورهای راهبردی در هر حوزه، محور یا هدف است که ضمن تعیین اولویت های رتبی و زمانی آنها، مبنا و چگونگی تخصیص منابع و سرمایه گذاری را ارائه می دهد.
۷ . کمیت های مطلوب فرهنگی : مجموعه ای از شاخص های کمّی فرهنگی است که امکان رصد و ارزیابی میزان تحقق اهداف کلّی و پیشرفت نقشه در حوزه مربوط را با تأکید بر هدف گذاری های کمّی تسهیل می نماید. این بخش به عنوان یکی از پیوست های نقشه مهندسی فرهنگی کشور به تصویب ستاد راهبری اجرای نقشه مهندسی فرهنگی می رسد.
۸ . شاخص های کلان فرهنگی : معرف های اساسی موضوعات راهبردی ناظر به اهداف کلان فرهنگی هستند و مبنایی برای سنجش وضعیت موجود فرهنگی، سیاست گذاری و برنامه ریزی برای ارتقای آن و همچنین رصد، پایش و نظارت بر روند های تغییرات و تحولات فرهنگی به شمار می آیند. این بخش به عنوان یکی از پیوست های نقشه مهندسی فرهنگی کشور به تصویب ستاد راهبری اجرای نقشه مهندسی فرهنگی می رسد.
۹ . راهبردها و اقدامات : شامل راهبردهای فرهنگی کلان و ملی و اقدامات ملی به شرح زیر می باشد: الف) راهبردهای فرهنگی: تعیین کننده مسیر و طریقی است که متناسب با فرصت ها و تهدیدها، قوت ها و ضعف های محیطی برای نیل به اهداف فرهنگی طراحی و تدوین می شوند. راهبردهای کلان ابزار تحقق اهداف کلان می باشند و راهبردهای ملی دربردارنده اهداف فرعی و راهکار تحقق آن هستند؛ در واقع راهبردهای ملی مبنای تعیین اقدامات ملی نقشه فرهنگی کشور محسوب می شوند. ب) اقدامات ملی: طرح ها و پروژه هایی هستند که برای تحقق اهداف طراحی و تعیین می شوند. اقدامات ملـی ناظر به اهداف و متناسب با راهبردها تعیین و معمولاً در چارچوب برنامه های پنج ساله طراحی و در قالب یک یا چند برنامه سالانه اجرایی می شوند. اقدامات ملی غالباً فرابخشی و فرادستگاهی هستند و ماهیت ترکیبی دارند؛ با این وجود ممکن است در مواردی وجه پژوهشی، اجرایی و تقنینی بر سایر وجوه آن غلبه یابد.
۱۰ . چارچوب نهایی نظام فرهنگی کشور : ناظر به نگاشت نهادی، تقسیم کار ملی و استانی و نظام مدیریت راهبردی فرهنگی کشور بوده و هم چنین مبین سازمان و ساختار و فرایندهای کلان سیاست گذاری و برنامه ریزی، هدایت و سازماندهی و نظارت و ارزیابی فرهنگی کشور در سطح ملی و استانی است.
۱ – فرهنگ نظام واره ای است از «عقاید و باورهای اساسی»، «ارزش ها، آداب و الگوهای رفتاری» ریشه دار و دیرپا و «نمادها» و «مصنوعات» که ادراکات، رفتار و مناسبات جامعه را جهت و شکل می دهد و هویت آن را می سازد.
۲ – سطوح فرهنگ منظور از سطوح فرهنگ، سطوح مورد مطالعه و مدیریت پذیر فرهنگ است که کل جامعه یا بخش قابل توجهی از آن را تحت پوشش قرار می دهد. در نقشه مهندسی فرهنگی کشور، فرهنگ در سه سطح زیر مورد شناسایی، بررسی، تحلیل و برنامه ریزی قرار می گیرد: ۱- فرهنگ ملی (اسلامی – ایرانی)؛ ۲- فرهنگ عمومی؛ ۳- فرهنگ حرفه ای (فرهنگ معلمان، بازاریان، روحانیان، سیاست مداران، پزشکان، قضات و …)
۳ – فرهنگ ملی (اسلامی – ایرانی) نظام واره باورها و عقاید اسلامی، ارزش ها، آداب و الگوهای رفتاری با ثبات و ریشه دار و نمادها و مصنوعات مردم مسلمان ایران (و عموماً در مرزهای جغرافیایی یک کشور) است؛ که طی قرن ها و هزاره ها ایجاد و تثبیت شده و به یک ملت هویت می بخشد.
۴ – فرهنگ عمومی نظام واره باورها، ارزش ها، نگرش ها و گرایش ها، الگوهای رفتاری و نمادها و مصنوعاتی است که فضای عمومی و مشترک فرهنگی جامعه را در مقاطع زمانی معین شکل می دهد. فرهنگ عمومی بر ارزش ها، گرایش ها، الگوهای رفتاری و الگوی زندگی آحاد جامعه تأکید و در مقایسه با فرهنگ ملی (اسلامی – ایرانی)، عمق و پایداری کمتری دارد. فرهنگ عمومی تا حدود قابل ملاحظه ای تابع مقتضیات زمانی و مکانی جامعه و منعکس کننده عملکرد سایر نظام ها همچون نظام فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، قضایی، حقوقی و … است.
۵ – فرهنگ حرفه ای نظام واره باورها، ارزش ها و الگوهای رفتاری و نمادهای شاغلان و متصدیان هر حرفه است. ارزش های فرهنگ حرفه ای به واسطه سنوات طولانی آموزش های تخصصی و یا تجربه و کارورزی بلندمدت حاصل می شود. فرهنگ حرفه ای پزشکان، بازاریان، معلمان، قضات، نظامیان و روحانیان از جمله این فرهنگ ها هستند.
۶ – مهندسی فرهنگ فرایند بازشناسی، آسیب شناسی، پالایش و ارتقا بخشی فرهنگ و جهت دهی آن بر پایه هویت اصیل اسلامی – ایرانی با توجه به مقتضیات و شرایط ملی و جهانی است.
۷ – مهندسی فرهنگی فرایند بازطراحی، اصلاح و ارتقاء شئون و مناسبات نظام های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی کشور براساس فرهنگ مهندسی شده با توجه به شرایط، ویژگی ها و مقتضیات ملی و جهانی است.
۸ – مدیریت راهبردی فرهنگ کشور فرایند تدوین، تصویب و اعمال راهبردهای کلان فرهنگی، سازمان دهی و تقسیم کار ملی و نظارت و ارزیابی راهبردی در نظام های مختلف کشور با توجه به رهیافت های مهندسی فرهنگ و مهندسی فرهنگی و مقتضیات ملی و جهانی است.
۹ – رصد و پایش فرهنگی مطالعه، توصیف، تحلیل، تبیین و پیش بینی نظام مند و مستمر الگو و روند تغییر و تحول در باورها و اعتقادات، ارزش ها، هنجارها، رفتارها، مصنوعات و نمادهای فرهنگی در سطوح ملی و بین المللی به منظور مسأله شناسی فرهنگی و اعمال مدیریت راهبردی فرهنگی در چارچوب نقشه مهندسی فرهنگی کشور است.
۱۰ – چشم انداز فرهنگی کشور مجموعه ای هماهنگ از جهت گیری ها و اهداف مرحله ای فرهنگی قابل دست یابی در افق زمانی معین (۱۴۰۴) است ه در تراز با سند چشم انداز جمهوری اسلامی ایران تدوین شده است.
۱۱ – پیوست فرهنگی سندی است مشتمل بر مطالعات کارشناسی، مبین پیش بینی پیامدهای فرهنگی و اعمال الزامات و استانداردهای مربوط در هر نوع طرح، تصمیم و اقدام کلان فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، حقوقی و قضایی متناسب با مقتضیات و شرایط جامعه در چارچوب نقشه مهندسی فرهنگی کشور.
۱۲ – قلمروهای نقشه قلمرو نقشه، نشانگر افق زمانی، گستره موضوعی، جغرافیایی، اجرایی و مخاطبان نقشه مهندسی فرهنگی کشور است.
۱۳ – افق زمانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور، برای افق ایران ۱۴۰۴ تدوین می شود.
۱۴ – گستره موضوعی قلمرو و محورهای موضوعی نقشه، در سه سطح فرهنگ ملی (اسلامی – ایرانی)، عمومی و حرفه ای و چهار لایه باورها و مفروضات اساسی، ارزش ها، الگوهای رفتاری، نمادها و مصنوعات تعیین می شود.
۱۵ – قلمرو جغرافیایی نقشه: الف) همه مناطق محصور در درون مرزهای ایران و همچنین تمامی اماکنی که طبق موازین بین المللی یا توافقات طرفینی در اختیار و تصرف نهادها و دستگاه های اجرایی کشور می باشد؛ ب) همه محیط ها و فضاهای مجازی (سایبری و دیجیتالی) که به طور مستقیم و یا غیرمستقیم، در چارچوب حاکمیتی نظام جمهوری اسلامی ایران قرار می گیرند.
۱۶ – قلمرو اجرایی نقشه: الف) همه نهادها، دستگاه ها، مراکز و انجمن های کشور در بخش های دولتی و غیردولتی (عمومی، خصوصی و مردم نهاد) است. ب) در ۲ سطح ملی و استانی با نام «نقشه مهندسی فرهنگی کشور» و «نقشه مهندسی فرهنگی استان» طراحی، تدوین و اجرا می شود. تبصره: در صورت نیاز، نقشه مهندسی فرهنگی در سطح منطقه ای (ترکیبی از دو یا چند استان) نیز تدوین می شود.
۱۷ – جامعه هدف نقشه مهندسی فرهنگی کشور: ۱- شهروندان و اتباع جمهوری اسلامی ایران؛ ۲- سازمان ها و نهادهای کشور؛ ۳- جوامع فارسی زبان؛ ۴- جهان اسلام شامل: کشورها، ملل و جوامع مسلمان با تأکید بر خاورمیانه و منطقه؛ ۵- کشورهای منطقه با تأکید بر قرابت های جغرافیایی، فرهنگی، تاریخی و سیاسی؛ ۶- ملل و کشورهایی که روابط و پیوندهای سیاسی – فرهنگی و یا اقتصادی – فرهنگی قابل توجهی با نظام جمهوری اسلامی ایران دارند؛ ۷- دولت ها، جریان ها و گروه های معارض و یا متخاصمی که به اقدامات سازمان یافته سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و … علیه منافع ملی جمهوری اسلامی ایران مبادرت می ورزند؛ ۸- سازمان های بین المللی و منطقه ای. ۹- جامعه جهانی؛
۱ – فرهنگ کلیتی واحد و متعامل از «عقاید و باورهای اساسی، ارزش ها، آداب، الگوهای رفتاری ریشه دار و دیرپا، نمادها و مصنوعات» در سطوح «فراملی، ملی، عمومی و حرفه ای» است.
۲ – فرهنگ به مثابه «روح جامعه» به زندگی فردی و اجتماعی انسان معنا و هویت می بخشد و شکل دهنده و اثرگذار بر ذهنیت و گرایش های افراد و جامعه و تعیین کننده رفتار عمومی است.
۳ – فرهنگ جهت بخش جامعه و نظام های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است.
۴ – فرهنگ به صورت تدریجی و مستمر، «تحول پذیر، جهت دهنده، مدیریت پذیر، اکتسابی و انتقال پذیر» است.
۵ – زن و مرد فارغ از جنسیت در امکان کسب ارزش ها، یکسان و دارای حقوق و مسئولیت متناسب با تفاوت در خلقت هستند و این تفاوت، نشان دهنده برتری یک جنس بر جنس دیگر نیست.
۶ – خانواده واحد بنیادین جامعه، با هویتی حقیقی و مهمترین رکن در فرهنگ سازی و انتقال فرهنگ جامعه است.
۷ – جامعه دارای هویت است و می تواند بستر تعالی و انحطاط آحاد جامعه باشد.
۸ – هر فرد (حقیقی یا حقوقی) به تناسب جایگاه اجتماعی و توانمندی های خود در تغییرات و تحولات فرهنگی تأثیرگذار و تأثیرپذیر است.
۹ – فرهنگ اسلامی، فرهنگی مبتنی بر فطرت، قرآن و عترت، ایمان گرا، اخلاق محور، خردگرا، جهانی، تمدن ساز، پویا، پاسخ گوی مقتضیات و نیازهای زمانه، بدعت ستیز و خرافه زد است.
۱۰ – انسان دارای فطرت خدایی، منزلت خلیفه اللهی، کرامت و عبودیت بوده و دارای تکلیف، برخوردار از حقوق مشروع و آزادی و اختیار مبتنی بر مسئولیت در برابر خداوند است.
۱۱ – ولایت، از عناصر اصلی و ریشه ای فرهنگ اسلام ناب محمدی (ص) و انقلاب اسلامی و تجلی حاکمیت الهی در عرصه فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است و در زمان غیبت امام عصر (عج)، در رهبری فقیه عادل جامع الشرایط که امامت امت را بر عهده دارد، متبلور می شود.
۱۲ – مبنای فرهنگ سازی مطلوب و حاکم بر فرهنگ کشور؛ «توحید، عدل، معاد، نبوت، امامت، ولایت و انتظار منجی و احکام اسلام ناب محمدی (ص)» است.
۱۳ – روحانیت و نهاد حوزه علمیه در حفظ، اصلاح و ارتقای فرهنگ اسلامی نقش اصلی دارند و شناخت معتبر اسلام و تبیین آن با روش اجتهادی ناظر به زمان و مکان، مسئولیت حوزه های علمیه و روحانیت است.
۱۴ – فرهنگ اسلامی مبتنی بر شناخت، ترویج و نهادینه کردن فضایل و مکارم اخلاق و تزکیه است.
۱۵ – فرهنگ اسلامی – ایرانی، ضد استکباری، مظهر عدالت خواهی و حامی مستضعفان و مظلومان در عرصه های منطقه ای و جهانی است.
۱۶ – فرهنگ اسلامی – ایرانی حاصل تعامل فعال و سازنده اسلام با تمدن تاریخی ایران است و هویت اسلامی – ایرانی در هم تنیده، یکپارچه و تفکیک ناپذیر است.
۱۷ – استقلال و اقتدار فرهنگی برآیند تعالی ذاتی، پویایی، انسجام فرهنگ در سطح درونی، جذابیت، گسترش و نفوذ آن در سایر فرهنگ ها و ملت هاست.
۱۸ – تنوع و تفاوت های فرهنگی اقوام ایرانی به عنوان بخشی از میراث فرهنگی در چارچوب فرهنگ اسلامی – ایرانی، امری طبیعی و پذیرفته شده است.
۱۹ – نظام جمهوری اسلامی ایران وظیفه حفظ و صیانت از مرزهای فرهنگی و هویتی و ارتقای آن را عهده دار است.
20 – رسالت اساسی جمهوری اسلامی، رسالتی فرهنگی است که با تعامل و تبادل فرهنگی با سایر فرهنگ ها تحقق می یابد.
۲۱ – برنامه ریزی و راهبری فرهنگی جامعه منطبق با ارزش های اساسی مندرج در قانون اساسی، حق مردم و از وظایف نظام جمهوری اسلامی است.
۲۲ – هدایت و رهبری فرهنگی از شئون اصلی ولایت فقیه است.
۲۳ – تعامل و تبادل فرهنگی در چارچوب فرهنگ اسلام ناب محمدی (ص) و انقلاب اسلامی صورت می پذیرد.
۲۴ – تهاجم فرهنگی و جنگ نرم و مقابله با آن از مهم ترین مسائل فرهنگی کشور است.
۱ . « تعقل » عقل، حجت درونی و یکی از بسترهای جریان حجت بیرونی (وحی) است که به کارگیری آن موجب شکوفایی حیات طیبه در ابعاد فردی، خانوادگی و اجتماعی می شود.
۱ -۱ . عقلانیت اسلامی به معنای تعالی عقل در پناه دین اسلام و بنیادی ترین هسته فرهنگ و تمدن اسلامی و معیار تعاملات فرهنگی جامعه اسلامی با سایر جوامع است.
۱ -۲ . حکمت سیاسی در حکمت سیاسی عقلانیت اسلامی، پشتوانه نظری و علمی اقتدار و استقلال نظام سیاسی بوده و معیار تعاملات در عرصه های داخلی و بین المللی است.
۱ -۳ . بصیرت اجتماعی عقلانیت اسلامی، پشتوانه ارتباطات منطقی و منسجم فردی، سازمانی و اجتماعی در جامعه اسلامی، عامل تشخیص بهنگام و مبنای هم گرایی و حضور هوشمندانه در مقابل جبهه کفر و نفاق است.
۱ -۴ . تدبیر معیشت عقلانیت اسلامی، مبنای تأمین معاش حلال، پاک و عادلانه و عامل تعالی معنویت و انگیزه های الهی در اقتصاد است.
۲ . « ایمان » ایمان، باور مبتنی بر معرفت و محبت نسبت به «خدا، غیب، صفات و عدل الهی، فرشتگان، انبیاء، کتاب های آسمانی، امامان و معاد» است که در قلب، زبان و عمل تجلی می یابد.
۲ -۱ . توحید محوری نگاه به جهان به عنوان مجموعه واحد و بهم پیوسته، با درک حضور باری تعالی و تعمیق معرفت و محبت به او در باورها، ارزش ها، رفتارها و نمادهای فردی – اجتماعی، جهت دهنده همه عرصه های زندگی به سوی حیات جاودانه اخروی بر مبنای وحی الهی، حق گرایی و عامل توکل و اعتماد به خدای متعال و تفویض امور به اوست.
۲ -۲ . ولایت مداری ولایت مداری تجلی ولایت و حاکمیت خدا، استمرار ولایت پیامبر اعظم (ص) و ائمه معصومین (ع) در عرصه حیات سیاسی و اجتماعی، معیار مشروعیت، عامل اقتدار نظام سیاسی، مدار وحدت و انسجام، حضور عاشقانه امّت اسلامی در پاسداری از مرزهای اعتقادی، جغرافیایی و … و پشتوانه تبعیت مؤمنانه و مبتنی بر محبّت از امام امّت است.
۲ -۳ . مهرورزی منشأ الفت، اخوت، انسجام اجتماعی، نوع دوستی، عامل استحکام و توسعه ارتباطات بین مردم، اقوام، مناطق مختلف و پیروان مذاهب است.
۲ -۴ . عدالت منشأ توازن و مواسات در سطوح مختلف فردی و اجتماعی و مبنای برخورداری آحاد جامعه از فرصت های برابر است.
۳ . « اخلاق » ملکات پسندیده ای که از طریق تزکیه و خودسازی و با انگیزه الهی در رفتار انسان تجلی می یابد و تعالی بخش اندیشه و عمل اسلامی در جامعه دینی است.
۳ -۱ . تقوا خاستگاه رشد و تعالی فضایل، رعایت واجبات و ترک محرمات، سبب خروج فرد و جامعه از دشواری ها و مبنای کرامت انسانی نزد خداوند است.
۳ -۲ . عزت و مدارا عزت: استقلال و سربلندی جامعه اسلامی و ایمانی در اندیشه و عمل که مستلزم تعامل سازنده با جامعه خودی و مقاومت و پایداری در مقابل استکبار و دشمنان جامعه اسلامی است. مدارا: محبت و همگرایی با آحاد جامعه اسلامی و دوستداران انقلاب اسلامی که مستلزم تحمل دیدگاه های متفاوت و بهره مندی از همه توانمندی هاست.
۳ -۳ . کرامت پاسداشت حرمت و مقام والای انسانی نسبت به خویش و دیگران که مبتنی بر استعداد خلافت الهی است.
۳ -۴ . انفاق و ایثار ترجیح منافع دیگران و مصالح جامعه بر منافع فردی و گروهی و صرف امکانات خود برای ایفای مسئولیت الهی و انسانی.
۴ . « علم » معرفت، بصیرت و آگاهی نسبت به حقایق و واقعیات عالم هستی است که از طریق وحی، عقل و تجربه به دست می آید.
۴ -۱ . معرفت دینی شناخت عقاید، احکام و اخلاق بر اساس اسلام ناب محمدی (ص) که جهت دهنده و تعالی بخش علوم و معارف بشری است.
۴ -۲ . معرفت هویتی خودشناسی و آگاهی تاریخی و اجتماعی و بصیرت سیاسی که موجب اعتماد و خودباوری ملی و توانایی تحلیل موقعیت ملی و جهانی و نگرش مطلوب می گردد.
