برگزار شده توسط: استان کردستان/ شهر دیواندره
در یک پرونده قتل پس از تحقیقات فراوان مشخص میگردد خانمی با در اختیار قراردادن کلید منزل و نیز هموار کردن مسیر؛ اقدام به قتل همسر خود مینماید و ایشان بعنوان معاونت در قتل محکومیت حاصل مینماید. اختصاصا آیا همسر که بعنوان معاونت در قتل شناخته شده است از ماترک مقتول ارث میبرد؟
اگرچه ممنوعیت از ارث وارث مذکور در ماده ۸۸۰ قانون مدنی ناظر به وارثی است که عمداً بالمباشره یا به تسبیب مورث خود را بکشد و ذکری از معاونت به میان نیاورده است لیکن با توجه به تعریف تسبیب در ماده ۵۶ قانون مجازات اسلامی آن است که کسی سبب تلف شدن یا مصدومیت دیگری را فراهم کند و خود مستقیماً مرتکب جنایت نشود به طوری که در صورت فقدان رفتار او (در فرض مثال در اختیار قرار دادن کلید منزل و هموار کردن مسیر) جنایت حاصل نمیشد؛ لذا معاونت در قتل مورث نیز موجب محرومیت وارث قاتل از ارث مورث شده و همان ملاک شرکت در قتل را دارد. مرحوم دکتر لنگرودی در کتاب ارث خود و مرحوم دکتر کاتوزیان و نیز هیئت عالی در جواب سوال مطروحه در ۹۱/۱۱/۲ شهرستان قائمشهر نیز چنین نظری دارد. نتیجتاً نظر اکثریت مورد تایید است.
قانون مدنی پیرامون معاونت حکمی نداده است از یک سو حرمان از ارث یک کیفر مدنی است و حکم منطق نباید قوانین را به نحو محدود تفسیر کرد. از طرف دیگر گاهی نقش معاون به گونهای است که اگر معاون نبود قتل از قبل مباشر محقق نمیشد و عرف نیز این نظریه را ترجیح میدهد و در داوری مابین عرف و دیگران نظر عرف ترجیح دارد و اثبات استدلال به عرف میکند؛ لذا معاون ممنوع از ارث است و مرحوم دکتر کاتوزیان در کتاب قانون مدنی در نظم کنونی همان مناط که در شرکت در قتل است در معاون نیز جاری است؛ لذا معاون ممنوع از ارث است.
ممنوعیت از ارث خلاف اصل و قاعده است و چون مقتضی موجود است و شک در مانع داریم در خلاف اصل باید به قد متیقن رجوع کنیم و قدر متیقن آن است که در ماده ۸۸۰ قانون مدنی که تسبیب و شرکت و مباشر است؛ فلذا معاون ارث میبرد و نباید قوانین را با تفسیر محدود پیش برد که رویه قضایی چنین تفسیری را نمیپذیرد.



