⚖️ موضوع
بررسی امکان اعمال ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری در مورد حکم «قطعی» و «لازمالاجرا»
؟ پرسش
در پرونده کیفری، رأی غیابی بزه غیر قابل گذشت صادر گردیده و مهلت واخواهی و تجدیدنظر منقضی شده و سپس شاکی رضایت داده، حال امکان اعمال ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 وجود دارد یا خیر؟ به عبارت دیگر مراد مقنن در ماده فوقالذکر قطعیت رأی به معنای خاص میباشد یا رأی لازمالاجرا هم شامل میشود؟
◆ نظر هیئت عالی
اولاً؛ با توجه به تصریح ماده 483 قانون آ.د.ک، حکم مقرر در ماده مذکور ناظر به احکام قطعی است و شامل احکام لازمالاجرا نمیگردد. ثانیاً؛ در فرض پرسش چنانچه محکومعلیه با اسقاط حق اعتراض خود به رأی غیابی صادره (با فرض ابلاغ قانونی، حکم غیابی محسوب میشود والا اگر حکم ابلاغ واقعی شده باشد و مواعد منقضی شده باشد، حکم قطعی محسوب میگردد که از فرض پرسش خارج است) تقاضای اعمال تخفیف در مجازات، براساس ماده 483 قانون آ.د.ک را بنماید در این صورت حکم مزبور قطعیت یافته محسوب و مقررات ماده یاد شده قابل اعمال است. نظر اتفاقی از نظر اصول حقوقی و منطق قضایی، حکمی به اجرا گذاشته میشود که قطعی باشد. 1- حکمی قطعی است که جز از طرق فوقالعاده اعتراض به آراء قابل شکایت نباشد. ماده 490ق.آ.د.ک، آراء قطعی، آرایی که به موجب ماده 427 ق.أ.د.ک از دادگاه بدوی در جرایم تعزیری درجه 7 و 8 و جرایم مستلزم پرداخت دیه یا ارش درصورتیکه میزان یا جمع آنها کمتر از یکدهم دیه کامل باشد. 2- رأیی که مرجع تجدیدنظر آن را تایید کرده باشد. 3- رأیی که قابل تجدیدنظر بوده و نسبت به آن درخواست تجدیدنظر شد و مرجع تجدیدنظر آن را تایید یا پس از نقض رأی بدوی رأی جدید صادر کرده باشد. 4- رأیی که قابل واخواهی یا تجدیدنظر بوده اما در مهلت قانونی نسبت به آن واخواهی یا درخواست تجدیدنظر یا فرجام نشده یا درخواست فرجام آن رد شده باشد. حال موضوع سوال بحث، حکم قطعی شده است. نظر به اینکه لفظ رأی قطعی برای دادگاه صادرکننده حکم قطعی استفاده شده اعم از اینکه بدوی باشد یا تجدیدنظر و رأی لازمالاجرا برای اجرای احکام که در موضوع بحث اجرای احکام کیفری میباشد و این دو کاملا منفک میباشد. ماده 491 ق.آ.د.ک بیان میدارد: «هرگاه قاضی اجرای احکام کیفری، رأی صادره را از لحاظ قانونی لازمالاجرا نداند، مراتب را با اطلاع دادستان به دادگاه صادرکننده رأی قطعی اعلام و مطابق تصمیم دادگاه اقدام میکند.» نیز موید این موضوع میباشد. همچنین کلمه لازمالاجرا در بند ب الف ماده 489 ق.آ.د.ک که تشریع مینماید: (وظایف قاضی اجرای احکام صدور دستور اجرای احکام لازمالاجرای کیفری و نظارت بر آن) حال در چه صورتی حکمی قطعی لازمالاجرا نیست؟ زمانی که به عنوان مثال قاضی اجرای احکام کیفری رأی صادره قطعی را به جهت آنکه ابلاغ نشده باشد لازمالاجرا نداند. فلذا به نظر، حکم مورد سوال، حکم قطعی بوده است. مبحث آیین دادرسی کیفری واژگان کلیدی احکام قطعی احکام لازم الاجرا اعلام رضایت جرایم غیرقابل گذشت مستندات قانونی ماده 491 قانون آئین دادرسی کیفری ماده 481 قانون آیین دادرسی کیفری ماده 490 قانون آیین دادرسی کیفری ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری رویهای * .حقوق مادی و معنوی اين سامانه متعلق به