حجتالاسلام والمسلمین سعید جزائی حقوقدان و رئیس کل دادگستری استان مرکزی، در گفتوگو میزان ، با تشریح روند اجرای طرح ارجاع هوشمند پروندههای قضایی به شعب، از تغییر سازوکار سنتی توزیع پروندهها و حرکت به سمت نظامی متمرکز و الگومحور خبر داد و به تشریح آثار این طرح در زمینه شفافیت ارجاعات، توزیع متوازن پروندهها، تخصصگرایی قضایی، کاهش اطاله دادرسی و افزایش اعتماد عمومی پرداخت. حجتالاسلام والمسلمین سعید جزائی در پاسخ به این پرسش که اجرای طرح ارجاع هوشمند پروندههای قضایی چه تغییری در نحوه توزیع پروندهها میان شعب و قضات ایجاد میکند و چه تأثیری بر شفافیت فرآیند ارجاع خواهد داشت، اظهار کرد: ارجاع هوشمند در واقع عبور از روشهای سنتی و قدیمی به سمت یک سیستم متمرکز و الگومحور است. در این طرح، توزیع پروندهها دیگر تابع تصمیمات انسانی یا روشهای دستی نیست، بلکه توسط سیستمی انجام میشود که بر اساس متغیرهای قضایی تعریفشده، پرونده را به شعبه مربوطه ارجاع میدهد. این امر باعث میشود «شفافیت» از یک شعار به یک واقعیت اجرایی تبدیل شود؛ چرا که هر کسی، از متقاضی تا قاضی، میداند پرونده بر اساس یک رویه سیستمی و عادلانه توزیع شده است. وی در پاسخ به این پرسش که پیش از اجرای این طرح، ارجاع پروندهها بر چه مبنا و سازوکاری انجام میشد و ارجاع هوشمند تا چه اندازه میتواند احتمال اعمال سلیقه یا مداخله غیرضابطهمند در این فرآیند را کاهش دهد، گفت: پیش از این، ارجاع در بسیاری از موارد به صورت دستی یا با تکیه بر توزیعهای دورهای انجام میشد که طبیعتاً احتمال خطای انسانی یا اعمال سلیقههای ناخواسته در آن وجود داشت. ارجاع هوشمند با حذف «عنصر انسانی» از چرخه تخصیص پرونده، هرگونه مداخله غیرضابطهمند را عملاً غیرممکن میکند. وقتی سیستم بر اساس کد ملی یا شماره پرونده و به صورت تصادفی، اما متوازن ارجاع میدهد، عدالت در توزیع کار محقق شده و هرگونه تردیدی در مورد عدالت در ارجاع از بین میرود. رئیس کل دادگستری استان مرکزی در تشریح نقش تخصص، تجربه و حجم کاری قضات در فرآیند ارجاع هوشمند پروندهها نیز اظهار کرد: بله، دقیقاً یکی از مزایای کلیدی همین است. سیستم ارجاع هوشمند تنها یک توزیعکننده ساده نیست، بلکه بر اساس «ماهیت پرونده» و «صلاحیت شعبه» عمل میکند. ما در این سیستم تعریف میکنیم که پروندههای خانواده به شعب تخصصی خانواده یا پروندههای کیفری به شعب مربوطه ارجاع یابد. بنابراین، تخصصگرایی در کنار توزیع متوازن قرار میگیرد تا پرونده در دست متخصصی قرار گیرد که تجربه و صلاحیت لازم در آن حوزه خاص را دارد. حجتالاسلام والمسلمین جزائی درباره تأثیر اجرای این طرح بر کاهش اطاله دادرسی، متوازنسازی حجم کار شعب و جلوگیری از انباشت پروندهها بیان کرد: یکی از علل اطاله دادرسی ریشه در توزیع نامتوازن کار دارد. گاهی یک شعبه با حجم پروندهای بسیار زیاد مواجه است و شعبهای دیگر ظرفیت خالی دارد. ارجاع هوش



