خلاصه جریان پرونده
حسب محتویات پرونده خانم ک. ع. چ. فرزند م. با وکالت آقای م. ز. ق. ا. در تاریخ 98/8/22 دادخواستی را بطرفیت آقای ح. ا. چ. فرزند ب. بخواسته صدور حکم طلاق بلحاظ عسر و حرج تقدیم دادگستری شهرستان *نموده که جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع شده است، موکل خواهان در توضیح خواسته خود اعلام نموده است: موکله در سال 93 به عقد دائم خوانده درامده از ابتدای زندگی مورد اذیت و ازار و کتک کاری و فحاشی ناموسی از طرف همسرش قرار گرفته است. یکبار که به ناچار مبادرت به شکایت کیفری نمود به پزشکی قانونی معرفی و نهایتا با تعهد اخلاقی زوج و به امید ادامه زندگی مشترک از شکایت صرفنظر نموده است. اما زوج همچنان ادامه داده و هفته ای 4 الی 5 روز به نزد زوجه مراجعت نمیکرد تا انکه مجددا ناچار به شکایت کیفری گردیده و در شعبه *باتهام فحاشی و تهدید به مرگ و افترا علیه موکله و خانواده اش محکوم شد حکم تمکین از زوج هم در همین ایام و بدلیل عدم امنیت زوجه در نرفتن به منزل مشترک صادر شده است، ضمنا زوج با اجازه دادگاه ازدواج مجدد نموده است. که نشان دهنده ان است. که بدلیل بدرفتاری زوج همسر ایشان در زندگی او جایگاهی نداشته باشد.
بعد از ازدواج نه منزل ع. حده و نه مراوداتی با ایشان داشته است. و نه طلالش میدهد که همه این موارد نشاندهنده عسر و حرج موکله میباشد. تقاضای صدور حکم بشرح خواسته را دارم. ( 15 ) حسب رأی منعکس در صفحه 19 و 20 پرونده زوج بدلیل فحاشی و تهدید به مرگ و افترا نسبت به زوجه و خانواده وی به 74 ضربه شلاق و یکسال حبس و همچنین جزای نقدی محکوم شده و این رأی در دادگاه تجدیدنظر تایید و نهایتا محکومیت حبس ایشان بمدت دو سال تعلیق گردیده است.
وکیل زوجه در لایحه تقدیمی به دادگاه اعلام نمود مدت دو سال است. که زوج همسرش را بدلیل رفتار های سوی از خانه بیرون نموده و سپس از دادگاه رأی عدم تمکین گرفته و ازدواج مینماید. در حالیکه موتور محرک واقعی این فرأیند خود زوج میباشد. و هم اکنون بدلیل عدم عدالت میان زوجین و دو سال بلاتکلیفی موکله در عسر و حرج قرار دارد. ( 23 ) زوج به حکایت پرونده ( صفحه 27 ) از طریق شورأی حل اختلاف اقدام به استرداد طلاجات و یکعدد انگشتری بمبلغ چهار میلیون و هفتاد هزار تومان نموده که شورا خواسته خواهان را محمول بر صحت تشخیص داده و حکم به الزام زوجه به استرداد طلاجات نموده است. صفحات 24 الی 40 پرونده حاکی از استشهادیه ی متعددی است. که زوج در رابطه با مورد اطمینان و خوش اخلاق بودن خود از همسایگان و مطلعین اخذ و ضمیمه پرونده نموده است. زوج با تقدیم لایحه ای ادعای وکیل زوجه را رد نموده و اعلام داشته که دلیل عدم وظایف زناشویی خاص خود زوجه میباشد. که تمکین نمی نماید. ( 47 ) در جلسه مورخ 99/3/8 دادگاه وکیل خواهان اعلام نمود: خواسته بشرح دادخواست تقدیمی است.
مضافا با توجه به ازدواج مجدد خوانده هر چند که با اذن دادگاه بوده است. فی الواقع رعایت عدالت نمیشود. و حدود 2 سال است. که همسر اول رها شده است.
خوانده ( زوج ) نیز اعلام نموده اجازه ازدواج مجدد با اجازه دادگاه بوده است. برأی انکه به گناه نیفتم، من همسرم را دوست دارم. ( 48 ) دادگاه قرار ارجاع امر بداوری را صادر و اعلام نموده است. ( 49 ) داور زوج اعلام نموده است: زوج همسرش را دوست دارد. اما زوجه حاضر به صلح و سازش نمیباشد. ( 55 ) داور زوجه نیز اعلام نمود: تلاش اینجانب در اصلاح به نتیجه مثبت نینجامید ( 56 ) دادگاه در تاریخ 99/5/14 ختم رسیدگی را اعلام و بشرح ذیل مبادرت بصدور رأی نموده است: نظر باینکه زوج با دستور دادگاه نسبت به ازدواج مجدد اقدام نموده است. و از طرفی صدور حکم کیفری زوج باتهام فحاشی و تهدید دلیلی بر سوی رفتار دائمی زوج نمیباشد. علیهذا ب
رأی دادگاه
عسر و حرج محرز نمیباشد. مستندا بماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر بی حقی خواهان صادر و اعلام میگردد. ( 58 ) وکیل زوجه با تقدیم لایحه ای اعلام نموده افرادی که به زوجه مراجعه نمودند صرفا برأی این بوده که زوجه مهریه خود را ببخشد تا زوج ایشان را طلاق دهد و حتی داور زوج هم از زوجه خواسته که کوتاه بیاید و مهریه اش را ببخشد تا زوج با طلاق موافقت نماید. که مورد قبول موکله قرار نگرفت ( 64 ) علاوه بر این زوج علیه همسر و خانواده او و سردفتر شکایت واهی مبنی بر مهریه غیرواقعی مینماید. که دلیل استمرار بدرفتاری زوج از سالهای شروع زندگی تا به امروز است. ( 62 ) از رأی صادره توسط وکیل زوجه تجدیدنظرخواهی شده و پرونده بدادگاه های تجدیدنظر *ارسال و جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع میشود. این شعبه نیز به این دلیل که درخواست 150 عدد سکه از دویست عدد سکه مهریه توسط زوجه با ادعای ایشان بر وجود عسر و حرج همخوانی ندارد. دادنامه صادره را فاقد ایراد و اشکال دانسته و باستناد مواد 358 و بند الف ماده 368 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن رد تجدیدنظرخواهی تایید مینماید.
( 108 ) از رأی صادره توسط وکیل زوجه فرجامخواهی شده و در لایحه فرجامخواهی امده است: 1 – مراجعه زوجه به کلانتری بابت فحاشی و تهدید به مرگ قبل از صدور حکم تمکین علیه زوجه بوده و در واقع بدرفتاریهای زوج موجب شد که موجبات فرار زوجه از منزل مشترک فراهم شود. 2 – اذن در ازدواج مجدد توسط دادگاه نمیتواند دلیل بر بی عدالتی و رها نمودن زوجه شود. این مساله بر خلاف ایه 9 از سوره مبارکه نسای میباشد. 3 – به چه میزان زوجه باید توسری بخورد و توهین شود. تا دادگاه به اقناع وجدانی برسد معیار عسر و حرج یک معیار شخصی است. نه عمومی بند4 ماده 8 قانون خانواده میگوید. . . ادامه زندگی برأی طرف دیگر غیر قابل تحمل باشد. و تبصره ماده 1130 ق مدنی هم میگوید: بوجود امدن وضعیتی که ادامه زندگی را برأی زوجه با مشقت همراه ساخته و غیرقابل تحمل نماید. که نشان دهنده شخصی بودن معیار عسر و حرج است. بند 4 ماده مذکور هم ضرب و شتم یا هرگونه سوی رفتار مستمر زوج را مطرح مینماید. که در مانحن فیه این استمرار وجود دارد. ( شکایت غیرواقعی زوج علیه زوجه و خانواده اش ) 4 – موکله تنها 19 سال دارد.
و تحمل داشتن هوو در این سن و سال ولو به اذن دادگاه مشکل است. 5 – عدم رعایت عدالت، مفارقت جسمانی طولانی مدت و سایر موارد ذکر شده جان موکل را به لب رسانده تا جاییکه مجبور شده طی لایحه ای 50 عدد سکه را بذل نماید. حال اگر مهریه موکل 50 عدد بود حتما دادگاه تجدیدنظر عسر و حرج او را می پذیرفت. 6 – با این حال در این مرحله زوجه حاضر گردیده است. که از تعداد 200 عدد سکه 150 عدد سکه بهار ازادی را بذل نماید. زیرا تحمل این زندگی برأی او غیرقابل تحمل میباشد. تقاضای دادنامه فرجامی را دارم. ( 114 – 113 ) پرونده در این راستا بدیوانعالی کشور ارسال و جهت رسیدگی به شعبه پانزدهم دیوان ارجاع گردیده است.
هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید.
پس از قرائت گزارش آقای ح. ح. عضو ممیز و اوراق پرونده، و در خصوص دادنامه شماره *مورخ 99/10/18 مشاوره نموده و بشرح زیر رأی صادر می نماید.