⚖️ موضوع
مطالبه حق کسب و پیشه بعد از استقرار رابطه استیجاری فیمابین خریدار و مستأجر سابق ملک تجاری
؟ پرسش
شخص (الف) ملک تجاری را به (ب) فروخته است (این ملک قبلاً مستأجر داشته که توسط (الف) به لحاظ نیاز شخصی وی تخلیه شده است). پس از انجام معامله و تصرف مشتری، مستأجر قبلی با داشتن حکمی از دادگاه مبنی بر نقض حکم تخلیه قبلی به مالک فعلی (آقای ب) مراجعه و ملک را تصرف می¬کند. مدتی نیز آقای (ب) از وی اجاره دریافت می¬کند. پس از مدتی مستأجر، ملک را بدون اجازه آقای (ب) به شخصی دیگر منتقل می¬کند که در نهایت آقای (ب) حکم تخلیه ملک را از دادگاه درخواست و حکم تخلیه صادر می¬شود. ولی یکدوم حق کسب و پیشه را آقای (ب) به متصرف پرداخت می¬کند. آقای (ب) درخواستی مبنی بر مطالبه مبلغ پرداختی به مستأجر (یکدوم حق کسب و پیشه) به طرفیت آقای (الف) تقدیم دادگاه کرده است، دادگاه چه تکلیفی دارد؟
◆ نظر هیئت عالی
بعد از استقرار رابطه استیجاری فیمابین شخص (ب) و مستأجر سابق ملک، آقای (ب) به استناد و ادعای تخلف مستأجر از شرایط اجاره مبنی بر انتقال منافع مورد اجاره به غیر، دعوای تخلیه عین مستأجره را طرح و اقامه کرده است که این امر به روشنی بر قبول و تأیید رابطه استیجاری بین خود به عنوان قائم¬مقام موجر سابق (الف) با مستأجر دلالت می¬کند. بنابراین مالک فعلی حق مراجعه به مالک قبلی (موجر اولیه) را در وضعیت فعلی ندارد و نظریه اول که مفاداً متضمن این معنا است تأیید می¬شود. نظر اتفاقی نظر اول: آقای (ب) یعنی خریدار، خود با مستأجر اولی توافق کرده و مدتی مال¬الاجاره را از وی دریافت و پس از انتقال مغازه به غیر با حکم دادگاه و پرداخت یک دوم حق کسب و پیشه، حکم تخلیه¬ مغازه را از دادگاه اخذ کرده است. آقای (ب) حق مراجعه به آقای (الف) را جهت مطالبه¬ یک دوم حق کسب و پیشه¬ پرداختی ندارد. اگر هم قائل باشیم که حق فسخ معامله را داشته به لحاظ اینکه پس از پیدا شدن عیب، ایشان از حق فسخ خویش استفاده نکرده و با مستأجر توافق کرده و مدتی مال¬الاجاره دریافت می¬کرده است؛ لذا اکنون حق فسخ و مراجعه به آقای (الف) را نخواهد داشت. نظر دوم: بعد از تخلیه یعنی بعد از معامله¬ آقای (الف) و (ب) عیب حاصل شده و عیبی که حادث شده در زمان مالکیت (ب) حاصل شده است؛ لذا آقای (ب) حق مراجعه به آقای (الف) را دارد. نظر سوم: باید ملاحظه کرد که ورود مستأجر در چه زمانی اتفاق افتاده است. اگر در آن زمان، مالک ملک آقای (ب) بوده است پس هیچ ارتباطی به آقای (الف) ندارد و مالک قبلی مسئول نیست. اما اگر قرار بود ملک را مطلق و بدون مستأجر بخرد و بعداً مستأجر با در دست داشتن حکم جدید از دادگاه وارد ملک شده است پس مالک قبلی باید پاسخگو باشد اما نه به عنوان مطالبه¬ یکدوم حق کسب و پیشه؛ بلکه مکلف به پرداخت خسارت یعنی مابه¬التفاوت خسارت ملک بدون مستأجر و با مستأجر به آقای (ب) است. پس می¬تواند مابه¬التفاوت را مطالبه کند. مبحث آیین دادرسی مدنی واژگان کلیدی حق کسب و پیشه رابطه استیجاری انتقال منافع مستندات قانونی * قانون مدنی رویهای * .حقوق مادی و معنوی اين سامانه متعلق به