رای شماره ۶۸۳۵۸۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

رای شماره ۶۸۳۵۸۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با موضوع: اطلاق بخشنامه های شماره ۵۰۶/۲۱۴۷/د مورخ ۱۴۰۳/۴/۱۲ و ۵۰۶/۳۲۴۶/د مورخ ۱۴۰۳/۵/۲۳ رئیس مرکز جذب و امور اعضای هیئت علمی و نخبگان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که مفاد آنها ناظر به امور استخدامی است به دلیل خروج از حدود اختیارات مقام صادر کننده آن ابطال شد

مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران

یک نسخه از رأی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با شماره دادنامه ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۶۸۳۵۸۶ مورخ ۱۴۰۵/۳/۱۹ مبنی بر: اطلاق بخشنامه های شماره ۵۰۶/۲۱۴۷/د مورخ ۱۴۰۳/۴/۱۲ و ۵۰۶/۳۲۴۶/د مورخ ۱۴۰۳/۵/۲۳ رئیس مرکز جذب و امور اعضای هیئت علمی و نخبگان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که مفاد آنها ناظر به امور استخدامی است به دلیل خروج از حدود اختیارات مقام صادر کننده آن ابطال شد جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می گردد.

مدیرکل هیئت عمومی و هیئت های تخصصی دیوان عدالت اداری ـ یداله اسمعیلی فرد

تاریخ دادنامه: ۱۴۰۵/۳/۱۹ شماره دادنامه: ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۶۸۳۵۸۶

مرجع رسیدگی: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکیان: آقایان سیاوش صالحی سده، مصطفی قندی، سجاد توحیدی، فرید منشئی، محمد حسین منوچهری نائینی، فرشاد برزگر، امیر معتمدی، حسین خوشخو تیتکانلو، فریاد فاتحی، میلاد بنیات پور، محمد حسین کافی هرناشک، توحید بابائی، سید پارسا مهری نژاد، سینا پیرزاد و شایان گل کار همگی با وکالت آقای جعفر اکبری خانا پشتانی

طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

موضوع شکایت و در خصوص شکایت مطروحه بدواً به استحضار می رساند نامبردگان سابقاً همین خواسته را در هیئت عمومی دیوان عدالت اداری مطرح نموده اند که تاکنون منجر به صدور رأی نگردیده است.

۳ـ شورای عالی انقلاب فرهنگی به موجب نظر صریح بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و نظرات روشن و مؤکّد رهبر معظّم انقلاب، براساس اصل ۵۷ قانون اساسی تشکیل شده و ادامه حیات پیدا کرده است. ضمناً طبق فرمان امام خمینی (ره) و تأکید مقام معظّم رهبری مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی باید ترتیب اثر داده شود و به نحوی نباشد که یک مرجع قانونگذاری مانند مجلس شورای اسلامی تصمیمات آن را بی اثر کند؛ بنابراین طبق اصل ۵۷ قانون اساسی و اطلاق عبارت ولایت مطلقه امر و امامت امّت در آن اصل و براساس قیاس اولویت، مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، قابل ابطال در هیئت عمومی دیوان عدالت اداری نیست. همچنین مقام معظّم رهبری در تاریخ ۱۳۹۲/۶/۳۰ با توجّه به برخی از اظهارات و تردیدها در خصوص اعتبار مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی به ویژه مستثنی بودن این مصوبات از رسیدگی و نقض آنها در مراجع قضایی از جمله دیوان عدالت اداری به رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام وقت فرموده اند: به مجمع تشخیص مصلحت گفته شود این قانون را اصلاح نمایند به گونه ای که مصوبات و تصمیمات شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز مانند شوراهای مشابه از قبیل شورای نگهبان و شورای عالی امنیت ملّی از شمول ورود دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی و نقض این مصوبات استثناء شود.» که این دستور مجدداً در تاریخ ۱۴۰۲/۱۰/۱۹ طی نامه شماره ۱/۵۳۳۸۷ مورخ ۱۴۰۲/۱۰/۱۹ از سوی دفتر مقام معظّم رهبری به رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی برای اجرا ابلاغ شده است. براین اساس و با توجّه به این که شکایت مطروحه دارای شئون تخصّصی علمی، آموزشی و پژوهشی می باشد، صدور قرارعدم صلاحیت به شایستگی هیئت عالی تجدیدنظر وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی از آن مقام مورد تقاضا است.

۴ـ به موجب ماده یک قانون نحوه تأمین هیئت علمی مورد نیاز دانشگاه ها و مؤسّسات آموزش عالی کشور، کلّیه افرادی که به عنوان عضو هیئت علمی در دانشگاه ها و مؤسّسات آموزش عالی و تحقیقاتی کشور به کار مشغول می شوند می توانند خدمت نظام وظیفه و سایر خدمات قانونی را در دانشگاه ها و یا مؤسّسات آموزش عالی و تحقیقاتی مربوطه انجام دهند.

۵ ـ براساس ماده ۳ این قانون، کلّیه فارغ التحصیلان موضوع ماده ۲ ملزمند در صورت نیاز، خدمت نظام وظیفه و سایر خدمات قانونی را به عنوان عضو هیئت علمی در دانشگاه ها و مؤسّسات آموزش عالی و تحقیقاتی کشور یک الی دو برابر، به تفصیل آیین نامه اجرایی انجام دهند.

۶ ـ براساس ماده ۹ آیین نامه اجرایی قانون یادشده، کلّیه افرادی که به عنوان عضو هیئت علمی در دانشگاه ها و مؤسّسات آموزش عالی و تحقیقاتی کشور پذیرفته می شوند موظّفند بین سه تا چهار سال خدمت نمایند.

۷ـ براساس ماده یک قانون احکام دائمی توسعه کشور، آیین نامه اداری استخدامی اعضاء هیئت علمی به تصویب هیئت امناء دانشگاه ها و دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی رسیده است.

۸ ـ به موجب مواد ۱۲ و ۱۴ آیین نامه اداری و استخدامی اعضاء هیئت علمی دانشگاه ها و دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی اصلاحی سال ۱۳۹۶ و ۱۳۹۱ کلّیه افرادی که به صورت هیئت علمی در دانشگاه ها و دانشکده های علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بکارگیری می شوند، ملزم به انجام خدمت به صورت تمام وقت جغرافیایی می باشند که در بخشنامه استنادی شکات نیز بر این امر تصریح شده است. ضمن این که بخشنامه مذکور در خصوص کلّیه اعضاء هیئت علمی مشمول قانون نحوه تأمین هیئت علمی مورد نیاز دانشگاه ها و مؤسّسات آموزش عالی کشور بوده و تفاوتی میان رشته های پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و علوم پایه و … در آن نبوده و همچنین حاوی حکم یا تصمیم جدیدی نیست.

۹ـ لازم به ذکر است در ابلاغ شروع به کار متعهّدین، ماده یک قانون نحوه تأمین هیئت علمی مورد نیاز دانشگاه ها و مؤسّسات آموزش عالی کشور درج شده است: «نامبرده مکلّف به انجام وظایف آموزشی و درمانی و پژوهشی محوله با اولویت پوشش مناطق کمتر توسعه یافته در آن استان به تشخیص آن دانشگاه می باشد.”

۱۰ـ در خصوص استناد نامبرده به دستورالعمل ساماندهی خدمات دندانپزشکان متخصّص متعهّد خدمت مصوّب ۱۳۹۶/۱۲/۲۷ به استحضار می رساند در هیچ قسمتی از دستورالعمل یاد شده اعلام نشده است که مشمولین قانون نحوه تأمین هیئت علمی (مشمولینی که خدمت نظام وظیفه خود را در قالب هیئت علمی انجام می دهند) باید به صورت تمام وقت غیرجغرافیایی بکارگیری شوند. ضمن این که شاکی نیز بند یا ماده استنادی خود را از دستورالعمل یاد شده اعلام ننموده و صرفاً به صورت کلّی به آن اشاره نموده است.

۱۱ـ بنابراین فارغ از رشته مقطع تحصیلی دانش آموختگان، با توجّه به این که مشمولین دستورالعمل ماده یک قانون نحوه تأمین هیئت علمی مورد نیاز دانشگاه ها و مؤسّسات آموزش عالی کشور (سرباز هیئت علمی) مشغول گذراندن دوره خدمت مقدس نظام وظیفه عمومی می باشند، هرگونه تصمیم گیری و اقدام برای این افراد، براساس قانون نحوه تأمین هیئت علمی مورد نیاز دانشگاه ها و مؤسّسات آموزش عالی و تحقیقاتی کشور و آیین نامه اجرایی آن صورت می پذیرد. کما این که در ماده ۱۰ آیین نامه اجرایی قانون نحوه تأمین هیئت علمی مورد نیاز دانشگاه ها و مؤسّسات آموزش عالی و تحقیقاتی کشور به صراحت آمده است: «فارغ التحصیلان موضوع قانون در زمان اشتغال در دانشگاه ها و مؤسّسات آموزش عالی و تحقیقاتی کشور می توانند در ساعات فراغت با توجّه به مقرّرات جاری دانشگاه ها و مؤسّسات آموزش عالی، در مراکزی که به وسیله دانشگاه مربوطه تعیین می شود فعالیت نمایند».

بر این اساس و با عنایت به مراتب فوق و با توجه به این که هیچ یک از اقدامات این وزارت برخلاف ضوابط و مقرّرات صورت نگرفته است، صدور رأی به رد دادخواست مطروحه مورد تقاضا است.”

هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۵/۳/۱۹ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

با توجّه به این که مطابق ماده ۱ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوّب سال ۱۳۹۵ مقرّر شده است که: «دانشگاه ها، مراکز و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستان ها و پارک های علم و فناوری که دارای مجوّز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و سایر مراجع قانونی ذی ربط می باشند، بدون رعایت قوانین و مقرّرات عمومی حاکم بر دستگاه های دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی کشور، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون برگزاری مناقصات و اصلاحات و الحاقات بعدی آنها و فقط در چهارچوب مصوبات و آیین نامه های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی مصوّب هیئت امنا که حسب مورد به تأیید وزیران علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و در مورد فرهنگستان ها به تأیید رئیس جمهور و در مورد دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی وابسته به نیروهای مسلّح به تأیید رئیس ستاد کل نیروهای مسلّح می رسد عمل می کنند»، لذا مقرره گذاری در ارتباط با امور استخدامی دانشگاه ها با هیئت امنای مراجع مذکور است و از این نظر اطلاق بخشنامه های شماره ۵۰۶/۲۱۴۷/ د مورخ ۱۴۰۳/۴/۱۲ و شماره ۵۰۶/۳۲۴۶/ د مورخ ۱۴۰۳/۵/۲۳ رئیس مرکز جذب و امور اعضای هیئت علمی و نخبگان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که مفاد آنها ناظر به امور استخدامی است، خارج از حیطه صلاحیت های مقام صادر کننده بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال ۱۳۹۲ ابطال می شود. این رأی براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب۱۴۰۲/۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.

رئیس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ـ احمدرضا عابدی