متن رأی
در پرونده های کلاسه 9209980229400035 و 9209980229400072 شعبه 34 دادگاه محترم حقوقی تهران آقای الف. خ. با وکالت آقای م. ش. ه. دادخواستی به طرفیت آقای م. س. به خواسته صدور حکم به تنفیذ فسخ معامله و قرارداد مورخ 1389/9/7 به علت تخلف از شرط و استرداد مبیع و پرداخت خسارت و ضرر و زیان، روزانه به مبلغ یکصد هزار تومان به انضمام خسارت وارده قانونی از جمله هزینه های دادرسی و حق الوکاله وکیل و تأخیر تأدیه لغایت اجرأی حکم تقدیم نموده است. از طرف دیگر آقای م. س. نیز با وکالت خانم م. ب. دادخواستی متقابل به طرفیت آقای الف. خ. به خواسته الزام به تنظیم سند رسمی تمامی یک باب خانه موضوع پلاک یک فرعی از. . . اصلی به مساحت 216 متر مربع به انضمام خسارت تأخیر تأدیه انجام تعهد روزانه یکصد هزار تومان تا زمان اجرأی حکم و خسارات دادرسی تقدیم کرده که دادگاه محترم بدوی به شرح استدلالی که در دادنامه آمده است و به استناد مواد قانونی مندرج در رأی صادره به شماره 9309970229400157 دعوای خواهان اصلی آقای الف. خ.
را با عنایت به احراز شروط مقرر در قولنامه، عدم پرداخت وجه چک های منعکس در قولنامه و تعویض آن چک ها از سوی خریدار به فروشنده و تحقق شروط مقرر در قرارداد و اعلام فسخ از ناحیه فروشنده به لحاظ تحقق شرط و اینکه از سوی خریدار دلیلی دال بر پرداخت وجه چک ها و باقیمانده ثمن معامله ارأیه نشده است را وارد دانسته (و ضمن صدور حکم به بطلان دعوی خواهان تقابل (آقای م. س. )) حکم به تنفیذ و تأیید فسخ معامله از سوی فروشنده موضوع قرارداد مورخ 1389/9/7 و استرداد مبیع در قبال دریافت مبلغ ششصد میلیون ریال وجه نقد که خوانده به خواهان پرداخت نموده و پرداخت روزانه مبلغ یکصد هزار تومان بابت خسارت عدم انجام تعهد (عدم پرداخت باقیمانده ثمن معامله) و مبلغ 1/090/1 ریال بابت هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل مطابق تعرفه در حق خواهان آقای الف. خ. را صادر و اعلام نموده است. پس از ابلاغ رأی، آقای م. ش. ه.
وکیل خوانده آقای م. س. تقاضای تجدیدنظرخواهی کرده و پرونده به این دادگاه ارجاع شده است. اعضای دادگاه مبادرت به تشکیل جلسه رسیدگی و استماع دفاعیات طرفین و وکلای ایشان نموده که عمده دفاعیات تجدیدنظرخواه این است که به استناد ظهر قولنامه که به امضای طرفین رسیده است دو فقره چک به شماره های 24/621629 و 14/621630 تسویه گردیده و مبلغ دویست میلیون تومان پرداخت شده است، در صورتی که آقای ن. ع.
وکیل تجدیدنظر خوانده بیان داشته دو فقره چک مذکور با چهار فقره چک دیگر هرکدام به مبلغ پنجاه میلیون تومان تعویض گردیده و قید کلمه "تسویه " از این جهت بوده است و مبلغ نقدی پرداخت نشده است و چهار فقره چک تعویضی نیز برگشت شده است. اعضای دادگاه، نظر به اینکه حسب شرط مندرج در مبایعه نامه طرفین مورخ 1389/9/7 (در قسمت توضیحات آمده است) هریک از چک ها برگشت شود این قرارداد فسخ و ضرر و زیان بیع نامه دریافت می گردد و چک های اولیه تحویلی از سوی خریدار به فروشنده عبارت بوده اند از 1- چک شماره 38/921628 به مبلغ یکصد میلیون تومان به تاریخ 1390/2/1 و 2- چک شماره 24/621629 به مبلغ یکصد میلیون تومان به تاریخ 1390/4/30 و 3- چک شماره 14/621630 به تاریخ 1390/7/30 و به مبلغ یکصد میلیون تومان و چک اخیرالذکر در زمان محضر و تنظیم سند رسمی به فروشنده پرداخت و تسویه حساب نهایی می گردد.
در حالی که حسب دفاعیات وکیل تجدیدنظرخواه دو فقره چکی که در ظهر مبایعه نامه ذکر گردیده و ایشان مدعی تسویه چک ها شده است صرفاً چک های شماره های 24/621629 و 14/621630 می باشد و چک شماره 38/621628 که می بایست به تاریخ 1390/2/1 پرداخت می گردید نه در ظهر مبایعه نامه ذکر شده است و نه دلیلی بر پرداخت وجه آن ذکر گردیده است و چک مشروط به تنظیم سند رسمی نیز نبوده است. از سوی دیگر تجدیدنظرخواه هیچ گونه ادله ای که دلالت بر پرداخت وجوه دو فقره چک ذکر شده در ظهر مبایعه نامه کند نیز ارأیه نکرده است و ادعای پرداخت نقدی مبلغ دویست میلیون تومان فاقد هرگونه دلیل یا حتی قرینه ای بوده است ضمن اینکه تجدیدنظرخواه نتوانسته ثابت کند چهار فقره چکی که تجدیدنظر خوانده اظهار داشته در عوض دو فقره چک ظهر مبایعه نامه دریافت نموده و به امضای شخص تجدیدنظرخواه آقای س. در ظهر چک ها رسیده است مربوط به معامله دیگری بوده است.
علیهذا با توجه به مراتب مذکور و نظر به اینکه تجدیدنظرخواه ایراد مؤثری که موجب خدشه پذیری رأی بدوی نسبت به قسمتی از دادنامه مربوط به تنفیذ فسخ معامله قرارداد 1389/9/7 و استرداد مبیع در قبال دریافت مبلغ ششصد میلیون ریال وجه نقد که خوانده بدوی به خواهان (آقای خ. ) پرداخت نموده و پرداخت خسارات قانونی مربوط به هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل و تأخیر تأدیه و همچنین در خصوص صدور حکم به بطلان دعوای تقابل ارأیه نکرده است، مستنداً به ماده 358 از قانون آئین دادرسی مدنی، این قسمت از رأی بدوی را ضمن رد تجدیدنظرخواهی، تأیید می نماید. لیکن در خصوص قسمت دیگر از دادنامه بدوی مبنی بر پرداخت روزانه مبلغ یکصد هزار تومان بابت خسارت عدم انجام تعهد، با عنایت به اینکه حسب ماده 246 از قانون مدنی «در صورتی که معامله به واسطه اقاله یا فسخ به هم بخورد شرطی که در ضمن آن شده است باطل می شود. . . » به استناد ماده 358 از قانون آئین دادرسی مدنی، این قسمت از دادنامه بدوی نقض و حکم بر بی حقی خواهان بدوی آقای خ. نسبت به آن صادر و اعلام می گردد. رأی صادره قطعی است.
مستشاران شعبه 16 دادگاه تجدیدنظر استان تهران سید محسن قاضی - سید فرخ مرتضوی