متن رأی
فرجامخواهی آقای ن. ح. با وکالت آقای ح. ن. نسبت به دادنامه شماره 193ـ 92 مورخ 16/3/92 شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان یزد که در جهت تأیید رأی بدوی که به موجب آن دعوی فرجام خواه به خواسته صدور حکم به فسخ نکاح به لحاظ جنون زوجه حکم بر بطلان دعوی خواهان صادرشده انشاء گردیده است وارد و موجّه نیست زیرا مستندات دعوی زوج فرجام خواه جهت اثبات جنون زوجه که به پیوست دادخواست تقدیم گردیده یکی نظریه کمیسیون پزشکی قانونی به شماره 342/ک/25 مورخ 9/9/90 بوده که طی آن اعلام گردیده زوجه (خانم ب. د. ) دارأی بهره هوشی در حد مرزی بوده لکن در حال حاضر اختلال عمده روانپزشکی که منجر به سلب مسئولیت پذیری در اعمال و رفتار یا عدم توانایی در اداره امور مالی گردد در وی احراز نگردیده است بنابرأین نظریه کمیسیون پزشکی فوق الذکر دلالتی بر جنون زوجه نداشته و نمی تواند دلیل بر جنون زوجه محسوب گردد، مستند دیگر دعوی تصویر مصدق دادنامه شماره 275 ـ 91 شعبه چهارم دادگاه حقوقی یزد می باشد که حاکیست اداره سرپرستی دادگستری شهرستان یزد پیشنهاد صدور حکم حجر خانم ب. د.
را نموده و دادگاه به استناد نظریه کمیسیون پزشکی قانونی یزد به شماره 241/ک/25 مورخ 9/9/90 که چنین نظر داده است «نامبرده دچار اختلال روانپزشکی از نوع روان پریشی مزمن (اسکیزوفرنی) است فلذا نامبرده تحت تأثیر اختلال یادشده مسئول اعمال و رفتار خویش نبوده و قادر به اداره امور مالی خویش نمی باشد. . .
»; حجر زوجه را در حال حاضر در سفاهت محرز تشخیص و حکم به حجر نامبرده صادر و زمان شروع آن را متصل به زمان صغر اعلام داشته است و ازآنجایی که سفاهت غیر از جنون بوده و هر یک دارأی آثار و احکام خاص خود بوده که متفاوت با یکدیگر می باشد لذا دادنامه مذکور جنون زوجه را ثابت و مدلل نمی دارد مضافاً به اینکه حجر زوجه به جهت سفاهت هم قانوناً از موجبات فسخ نکاح نخواهد بود و گرچه در نظریه کمیسیون پزشکی مستند دادنامه فوق الذکر که تصویر مصدق آن در مرحله تجدیدنظر ارائه گردیده دربند اول آن به شرح مراتب یادشده به بیماری اسکیزوفرنی زوجه اشاره گردیده و به فرض اینکه این بیماری روانی زوجه از درجات جنون محسوب گردد ولی چون بهر تقدیر دادگاه بر اساس همین نظریه کمیسیون پزشکی قانونی بیماری روحی زوجه را در حد سفاهت تشخیص و با اعتبار آن حکم حجر ایشان را صادر نموده است و تا زمانی که حکم مذکور با اعتراض ذینفع مورد نقض قرار نگیرد و حکم بر جنون زوجه صادر نشود ادعای جنون زوجه بر اساس همان نظریه کمیسیون پزشکی قانونی به لحاظ تعارض و مغایرت آن با حکم حجر سابق الذکر موجّه نبوده و قابلیت توجه و ترتیب اثر را ندارد و به این ترتیب در وضع موجود در پرونده امر صرف نظریه کمیسیون پزشکی فوق الذکر نمی تواند دلیلی بر صحت و درستی مراتب ادعایی زوج مبنی بر جنون زوجه اش محسوب و از موجبات اعمال خیار فسخ نکاح برأی زوج بوده باشد و اگرچه وکیل زوج در لایحه فرجامی به اعتراض موکل خود به حکم حجر صادره که هنوز در جریان رسیدگی قرار داشته اشاره نموده ولی چون این اعتراض ظاهراً بعد از صدور دادنامه فرجام خواسته انجام شده لذا اعتراض مطروحه در مقدرات دعوی حاضر در پرونده امر مؤثر در مقام نبوده و پس از خاتمه رسیدگی به اعتراض مطروحه و در صورت صدور حکم بر حجر زوجه به لحاظ ابتلا به جنون در آن صورت زوج فرجام خواه حق دارد که با اثبات جنون زوجه به عنوان ذوالخیار فوراً و در مدت عرفی نسبت به اعمال خیار فسخ نکاح اقدام نماید بنابرأین در وضع موجود پرونده دادنامه فرجام خواسته از حیث نتیجه موجّهاً و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و ایراد و اشکالی بر آن مترتب نمی باشد و اعتراضات فرجام خواه هم در حدی نیست که موجبات نقض دادنامه فرجام خواسته را فراهم سازد فلذا ضمن ردّ فرجامخواهی فرجام خواه دادنامه فرجام خواسته نتیجتاً ابرام می گردد.
رئیس شعبه 8 دیوان عالی کشور ـ مستشار ـ عضو معاون عباسیان ـ ناصح ـ کریمپور نطنزی