متن رأی
گزارش پرونده قبلاً به عنوان مقدمه دادنامه شماره 1213 مورخ 30/8/91 این شعبه مشعر بر نقض دادنامه شماره 442 مورخ 29/4/91 شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان به علت نقص تحقیقات درج گردیده و نیازی به تکرار نیست. خلاصه عبارت از این است که خانم م. ز. در تاریخ 1/5/90 دادخواستی به عنوان تقابل، با وکالت خانم ن. م. به طرفیت آقای ع. ش. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش تقدیم نموده و طی آن توضیح داده که در تاریخ 9/7/80 با صداقیه 214 عدد سکه بهار آزادی به عقد دائمی و رسمی خوانده درآمده است ولی علیرغم گذشت مدت زمان ده سال از تاریخ عقد تاکنون صاحب فرزندی نشده و حسب اسناد و مدارک ابرازی از جمله گواهی های پزشکی علت آن مشکلات موجود در زوج می باشد فلذا با توجه به تخلف زوج از بند دهم شروط ضمن عقد تقاضای صدور حکم طلاق دارد.
شعبه 23 دادگاه عمومی اصفهان عهده دار رسیدگی به پرونده شده و پس از تشکیل جلسه دادرسی و استماع اظهارات و مدافعات طرفین و أخذ نظریه داوران و پاسخ پزشکی قانونی با این استدلال که زوجه علت طلاق را عقیم بودن زوج و اعتیاد وی بیان نموده ولی حسب پاسخ پزشکی قانونی به شماره 18197/م/2 مورخ 11/5/90 زوج عقیم نبوده و معتاد نمی باشد و زوجه دلیل دیگری برأی اثبات ادعای خود ارائه ننموده فلذا ادعای زوجه را وارد ندانسته و طی دادنامه شماره 1413 مورخ 22/8/90 حکم به بطلان دعوی زوجـه صادر می نمـاید.
وکیل زوجـه نسبت به رأی صادره تجدیدنظرخواهی نموده که پس از انجام تشریفات قانونی، شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان به موضوع رسیدگی نموده و طی دادنامه شماره 442 مورخ 29/4/91 اعتراض تجدیدنظرخواه را غیرموجه تشخیص و ضمن رد آن دادنامه تجدیدنظر خواسته را تأیید نموده است. زوجه نسبت به دادنامه اخیرالذکر فرجامخواهی نموده که پس از وصول پرونده به دیوان عالی کشور و ارجاع آن به این شعبه، هیأت شعبه به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره 1213 مورخ 30/8/91 به علل و جهات منعکس در آن، دادنامه فرجام خواسته را به علت نقص تحقیقات و رسیدگی مخدوش تشخیص و ضمن نقض رأی فرجام خواسته رسیدگی مجدد را به همان شعبه صادر کننده رأی منقوض ارجاع می نماید. در این مرحله شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان، وارد رسیدگی مجدد شده و بدواً زوجین را با توجه به سوابق موجود نزد پزشک متخصص آقای دکتر ص. و.
نزد پزشکی قانونی اصفهان معرفی تا دقیقاً اعلام نمایند علت بچه دار نشدن زوجین چیست، آیا مشکل صرفاً متوجه زوج است و عوارض موجود در اسپرم زوج باعث از بین رفتن تخمک می گردد و یا شرأیط زوجه نیز در بچه دار نشدن مؤثر است و بالاخره با چنین شرأیطی زوجین قادر به بچه دار شدن می باشند یا خیر؟ پاسخ شماره 42488/م/2 مورخ 23/11/91 پزشکی قانونی حاکی از این است که از زوجه معاینه به عمل آمده و مشاوره های تخصصی جدید انجام شده و آزمایش اسپرموگرام جدید بررسی شد بر این اساس اولاّ: زوج و زوجه هر دو بارور محسوب می گردند ولی زوجه مشکل سقط مکرر دارد که علت آن می تواند الف ـ مجموعه ای از عوامل کروموزومی مربـوط به هر یک از زوجین باشد که لازم است هر دو نفر تحت آزمایشات کاریوتایپ و سیتولوژی قرار گیرند تا مشخص شود که آیا زوجین در این خصوص مشکلی دارند یا خیر؟ ب ـ عوامل محیطی، عفونت های ویروسی و باکتریایی و شرأیط مادر در غیاب عوامل ژنتیکی مندرج در بند الف می تواند عامل سقط باشد. ثانیاً: عوارض موجود در اسپرم نمی تواند باعث از بین رفتن تخمک باشند.
ثالثاً: شرأیط زوجه نظیر ابتلا به عفونت های انگلی، ویروسی باکتریایی و عوامل محیطی می توانند از عوامل سقط و بچه دار نشدن زوجه باشند. رابعاً: هر چند زوجین نابارور، محسوب نمی گردند لیکن بچه دار شدن زوجین در آینده منوط به بررسی های فوق الذکر می باشد. زوجه به نظریه پزشکی قانونی به علت عدم لحاظ نظر پزشک متخصص معالج، اعتراض نموده است. شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان، با وصول پاسخ پزشکی قانونی، ختم دادرسی را اعلام و تجدیدنظرخواهی وکیل زوجه نسبت به دادنامه شماره 1413 مورخ 22/8/90 شعبه 23 دادگاه عمومی اصفهان را وارد ندانسته و توضیح داده که با توجه به استعلام مجدد از پزشکی قانونی، محرز است که زوج عقیم نبوده و دلیلی بر این که بچه دار نشدن زوجین به جهت عوارض جسمی زوج باشد ارائه نگردیده و در خصوص ادعای دیگر زوجه مبنی بر اعتیاد زوج نیز دلیلی اقامه نشده است فلذا طی دادنامه شماره 1572 مورخ 6/12/91 رأی تجدیدنظر خواسته را تأیید نموده است.
این دادنامه در تاریخ 7/2/92 به زوجه ابلاغ گردیده و نامبرده ظرف مهلت مقرر قانونی، اعتراض و دادخواست فرجامی خود را نسبت به دادنامه اخیر تقدیم نموده که پس از ثبت و تبادل لوایح جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. گزارش پرونده و لایحه فرجامی هنگام شور قرائت می شود.