اداره کل حقوقی قوه قضاییه ۱و ۲- اولاً ، منظور از شاخص سالانه موضوع ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ نرخ تورم سالانه براساس میانگین اعداد شاخص قیمت در یک سال منتهی به هر ماه می باشد؛ اما در خصوص مهریه مقصود، سال شمسی است.
ثانیاً ، هرچند قانون استفساریه تبصره ذیل ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی مصوب ۱۳۷۶، منظور از زمان تأدیه مهریه موضوع تبصره الحاقی ۲۹/۴/۱۳۷۶ به ماده یادشده را زمان اجرای حکم قطعی و لازم الاجرا دانسته است؛ اما نظر بر این که وفق تبصره یاد شده، مهریه وجه رایج متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تأدیه به نسبت سال وقوع عقد پرداخت می شود، محاسبه مهریه به شرح مذکور در این تبصره مستلزم تحقق عنوان شاخص سالانه است که این عنوان صرفاً بر شاخص سال قبل از تأدیه صدق می کند و در خصوص سال زمان تأدیه، چنین شاخصی تحقق نیافته تا بر اساس آن امر محاسبه صورت گیرد.
بنابراین، همان گونه که در ماده ۲ آیین نامه اجرایی این تبصره مصوب ۱۳/۲/۱۳۷۷ هیأت وزیران آمده است ملاک، متوسط شاخص بها در سال قبل و به ترتیب تعیین شده در این آیین نامه است و زوج ملزم به پرداخت مهریه وجه رایج بر اساس متوسط شاخص بها در سال قبل است و مابه التفاوت شاخص سال قبل و شاخص سالانه زمان اجرای حکم قطعی و لازم الاجرا پس از تحقق این شاخص، قابل مطالبه نمی باشد.
ثالثاً ، ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی و تبصره الحاقی به آن و قانون استفساریه این تبصره در مقام بیان فرض غالب است (از حیث احتساب زمان پرداخت) و مطالبه مهریه پس از فوت زوج، تابع عمومات حاکم بر تقسیم ترکه؛ از جمله مواد ۸۶۸ و ۸۶۹ قانون مدنی است و ماده ۳ آیین نامه اجرایی تبصره یادشده مصوب ۱۳/۲/۱۳۷۷ هیأت وزیران نیز همسو با عمومات اخیر الذکر است و در فرض مطالبه مهریه زوجه از ترکه زوج متوفا، از آنجا که مهریه زوجه حال بوده است و به این نحو نبوده که به واسطه فوت زوج حال شود (ماده ۲۳۱ قانون امور حسبی مصوب ۱۳۱۹)، محاسبه مهریه از ترکه زوج متوفا (موضوع ماده ۳ آیین نامه اجرایی یادشده)، تابع ملاک مقرر در ماده ۲ همین آیین نامه و بر اساس شاخص بها در سال پیش از فوت زوج است.