طرح دعوی مشتق با مطالعة تطبیقی در حقوق ایران و فرانسه و آلمان

یکی از ابزارهای مهم و مؤثر کنترل اعمال مدیران شرکت طرح دعوی مشتق است. هدف اصلی از تأسیس این نهاد حقوقی حمایت از حقوق سهامداران به‏ویژه سهامداران اقلیت و نیز شرکت در قبال تخلفات مدیران است. در اکثر نظام‏های حقوقی طرح این دعوی علیه مدیران و مدیر عامل شرکت پذیرفته شده است. این مکانیسم حقوقی می‏تواند مانع تضییع حقوق و منافع شرکت و سهامداران آن شود. دعوی مشتق دعوی با اوصاف و ویژگی‏های خاص خود است و با دعوی مسئولیت به معنای خاص تفاوت دارد. به همین دلیل نیز در اکثر نظام‏های حقوقی به این دعوی توجه شده است. لیکن در طرح این دعوی وجود پاره‏ای استثنائات و محدودیت‏ها، از جمله پرداخت هزینة دادرسی از سوی خواهان آن و سهامی بودن شرکت، مانع اثربخشی آن شده است. در حقوق ایران مادة 276 لایحة قسمتی از قانون تجارت، مصوب 1347، تلویحاً به امکان طرح دعوی مشتق پرداخته و لایحة قانون تجارت جدید، مصوب 1384، نیز در مادة 473 شرایط اقامة دعوی مشتق را بیان کرده است. در این پژوهش مفهوم دعوی مشتق و شرایط اقامة این دعوا در نظام حقوقی فرانسه و آلمان و ایران مورد بررسی قرار گرفته است.