مقاله پژوهشی
گزارههای مفهومی «اجبار» و «مسئولیت مشترک» در رویه دیوان اروپایی حقوق بشر
کلیدواژهها
چکیده
چکیده این مقاله به بررسی رابطه مفهومی «اجبار» و «مسئولیت مشترک» در رویه قضایی دیوان اروپایی حقوق بشر پرداخته است. با وجودی که چارچوبهای سنتی مسئولیت دولت در تبیین مسئولیت چندجانبه دولتها در قبال آسیبهای غیرقابل تقسیم ناتوان هستند، اصول راهنمای مسئولیت مشترک (۲۰۲۰) نقش اجبار را بهعنوان عاملی متمایز در ایجاد مسئولیت مشترک برجسته ساخته است. این پژوهش با روشی کیفی و از طریق تحلیل آرای کلیدی دیوان ازجمله ایلاسکو علیه مولداوی و روسیه، السکینی علیه بریتانیا و المصری علیه مقدونیه، استدلال کرده است که دیوان اگرچه بهندرت صراحتاً از اصطلاح «اجبار» استفاده میکند، مفاهیم معادل دیگری مانند «نفوذ قاطع»، «کنترل مؤثر» و «تعهدات مثبت» را برای تخصیص مسئولیت در وضعیتهای مبتنیبر اجبار به کار میبندد. یافتهها نشان داد که رویکرد دیوان در تبیین اینکه اجبار مسئولیت را زایل نمیکند، بلکه بازتوزیع مینماید، با اصول راهنما همسو است. فقدان یک دکترین منسجم برای تمایز اجبار از مفاهیم مشابهی مانند مشارکت در جرم، به ابهام در اجرای مسئولیت مشترک منجر میشود. این مقاله نتیجه گرفته است که شناسایی صریحتر اجبار بهعنوان مبنای مسئولیت مشترک میتواند به انسجام بیشتر رویه قضایی و جلوگیری از شکافهای پاسخگویی در عرصه بینالمللی منجر شود.