بازاندیشی در معیار بی‌طرفی و استقلال داور اختصاصی

بی‌طرفی و استقلال داوران از ملزومات حل‌وفصل اختلاف به شیوه‌ قانون‌مدارانه و منصفانه است. در شیوه‌ داوری، به‌واسطه پذیرش اصل حاکمیت اراده، معمولاً طرفین اختلاف، مبادرت به انتخاب دو داور منتخب می‌کنند. یکی از مسائل مهم، تعیین معیار جانبداری یا عدم جانبداری داوران منصوب طرفین است. در یک نگاه، داوران منتخب طرفین تفاوتی با داور ثالث از حیث بی‌طرفی و استقلال نداشته، به‌علت نقش قضایی در حل‌وفصل اختلاف و لزوم عدم جانبداری داوران با هدف حفظ مشروعیت نهاد داوری، این دسته از داوران نیز با شرایط و الزامات مشابهی مشمول مقررات جرح داوران قرار خواهند گرفت. طبق نگاه دیگر که بر فلسفه تشکیل هیئت‌های داوری سه‌نفره و ایجاد تعادل بین داوران و اثربخشی به انتظارات طرفین اختلاف مبتنی است، حدی معقول از همسویی داوران منتخب طرفین با طرفین اختلاف مورد پذیرش بوده و در نتیجه داوران منتخب طرفین و مشترک تحت معیار متفاوتی از جهت احراز بی‌طرفی و استقلال قرار دارند. در این پژوهش با بهره‌گیری از شیوه توصیفی-تحلیلی و مطالعه قوانین و دکترین داوری، رویکردهای دوگانه فوق بررسی و چنین نتیجه‌گیری شده‌ است که پذیرش همسویی معقول داوران منتخب طرفین با طرفین اختلاف، با هدف تشکیل هیئت‌های داوری سه‌نفره متناسب و به افزایش کیفیت رسیدگی‌ها کمک خواهد کرد.