شکل‌گیری قاعده عرفی در حقوق بین‌الملل؛ ارزیابی امکان نقش‌آفرینی بازیگران غیردولتی

حقوق بین‌الملل عرفی در سلسله‌مراتب میان منابع حقوق بین‌الملل از جایگاه برجسته‌ای برخوردار بوده و نقش بسزایی در تنظیم روابط بین‌المللی و همسان‌سازی سیاست‌های رفتاری دولت‌ها با یکدیگر ایفا می‌نماید. در این بین، چندی است که نقش عوامل غیردولتی و امکان مشارکت مستقیم آن‌ها در فرایند شکل‌گیری قواعد عرفی از سوی برخی حقوق‌دانان به‌جد پیگیری می‌شود. گو‌اینکه در‌حال‌حاضر به‌واسطه رشد و توسعه نقش‌آفرینی بازیگران غیردولتی در عرصه‌های مختلف بین‌المللی، امکان مشارکت مؤثر این عوامل در روند ساخت قواعد حقوقی بین‌المللی مطرح شده است، با‌وجود‌‌ این، سازمان‌های بین‌المللیِ غیردولتی و افراد، تابعان اصلی و فعال حقوق بین‌الملل نیستند و به‌نظر هنوز زمان زیادی باقی است تا بتوان صحبت از تحقق امکان فوق به میان آورد.