قضیه سم‌پاشی هوایی (اکوادور علیه کلمبیا) تریل اسملتر قرن بیست‌و‌یکم؟

دعوای اکوادور علیه کلمبیا معروف به قضیه سم‌پاشی هوایی که در 31 مارس 2008 تحت رسیدگی دیوان بین‌المللی دادگستری قرار گرفت، مستعد طرح نکات و مسائلی است که از بُعد زیست‌محیطی خصوصاً در حوزه آلودگی‌های مرز‌گذر قابل بررسی است به‌نحوی که برخی محققین بدان لقب تریل اسملتر قرن بیست‌و‌یکم داده‌اند.قضیه تریل اسملتر (دعوای میان ایالات متحده آمریکا و کانادا) نزد علاقه‌مندان مباحث حقوق بین‌الملل محیط‌زیست، موضوع ناشناخته‌ای نیست. در باب شهرت و آوازه قضیه مذکور، همین بس که به گفته پرو تیلورمی‌توان آن را «ضرب‌المثل» حقوق بین‌الملل محیط‌زیست دانست. بی‌شک مهم‌ترین و ارزنده‌ترین ره‌آورد رأی داوری تریل اسملتر را باید در اصل «استفاده غیر زیان‌بار از سرزمین»خلاصه کرد. اینکه قضیه سم‌پاشی هوایی تا چه حد ظرفیت توسعه و تبیین جایگاه اصل مذکور در نظام حقوق بین‌الملل محیط‌زیست را دارد، ضمن پرهیز از هرگونه پیش‌داوری ـ قبل از صدور رأی و تصمیم نهایی دیوان بین‌المللی دادگستری ـ‌ نیازمند مداقه و بررسی بیشتری پیرامون سابقه قضایی و ادبیات حقوقیِ به‌جای‌مانده در این زمینه است و مقاله حاضر سعی می‌کند در این مسیر گامی بردارد.