مقاله پژوهشی
واکاوی ظرفیتها و چالشهای اثرگذاری هوش مصنوعی بر حق زنان بر برابری
کلیدواژهها
چکیده
چکیده باوجود تأثیر هوش مصنوعی بر سهولت زندگی، سرعت پیشرفت آن نگرانیهای بسیاری را درمورد تقابل، رقابت و جایگزینی میان انسان و هوش مصنوعی در حوزههای مختلف و تأثیر این فناوری بر حقوق بشری انسان برانگیخته است. ازسویی، محرومیت زنان از حقوق اولیه بشری و اصل برابری زنان و مردان همواره در حقوق بینالملل و اسناد مربوطه مورد توجه قرار گرفته است. پیوند این دو گزاره هدف پژوهش را، که شناسایی آثار هوش مصنوعی بر حق زنان بر برابری و کنکاش در ابزار موجود حقوق بینالملل برای محکوم کردن این نوع از نابرابری است، تشکیل میدهد. اهداف پژوهش، سبب طرح این دو پرسش اصلی و فرعی شده است: هوش مصنوعی چگونه بر حق زنان بر برابری تأثیر گذاشته است؟آیا الزام یا ضمانتاجرایی برای عدم تبعیض در طراحی سازههای مبتنیبر هوش مصنوعی در حقوق بینالملل موجود یا متصور است؟ فرض براین است: هوش مصنوعی به تبعیض علیه زنان دامن زده، لکن توسل به حقوق نرم بهویژه در الزام شرکتها به رعایت برابری راهگشاست. با انجام این پژوهش که با روش گردآوری اطلاعات بهصورت کتابخانهای، مطالعه اسناد و تحلیل منطقی، انجام شده است؛ زوایای دقیقتری از ورود و تأثیر تبعیض علیه زنان در ابزارهای مبتنیبر هوش مصنوعی همچون دستیارهای شخصی مجازی روشن شد و ابتکارات کمیته رفع تبعیض علیه زنان در توجه به این مسئله در خلال بررسی گزارشهای دورهای کشورها، تأکید کمیسیون سازمان ملل متحد درباره وضعیت زنان بر این مسئله و اقدامات کمیساریاری عالی حقوق بشر در مأموریتهای ویژه و جلسات با شرکتهای بزرگ فناوری برای رعایت اصول راهنمای سازمان ملل متحد در تجارت و حقوق بشر شایان توجه است. وجود این اسناد و استفاده از ابزار تفسیر میتواند در خلأ هنجاری موجود (بهاستثنای اسناد غیرالزامآور یونسکو و قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا با قابلیت اعمال منطقهای) یاریرسان باشد