لزوم نظارت دقیق‌تر بر همخوانی متن‌های فارسی و غیرفارسی معاهدات بین‌المللی

یکی از عوامل اجرای متفاوت یک معاهده این است که کشورها، معاهده را طبق متن مصوب در نظام داخلی خود اجرا می‌کنند، در حالی که ممکن است این متن با متن‌های معتبر معاهده متفاوت باشد. بر همین اساس، همخوانی متن‌های فارسی و غیرفارسی معاهدات حایز اهمیت است. با وجود این، بررسی قوانین و مقررات ایران حاکی است بسیاری از لوازم تضمین همخوانی فوق پیش‌بینی نشده است و حتی «آیین‌نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق‌های بین‌المللی» مصوب 1371 و «دستورالعمل تنظیم شکلی توافق‌های حقوقی بین‌المللی» مصوب 1390 نتوانسته این نقص را به‌طور کامل برطرف کند. در ضمن، اگرچه نهادهای ذی‌ربط در تصویب معاهده توانسته‌اند در بعضی موارد با تشخیص مغایرت میان متن‌های فارسی و غیرفارسی معاهده، موجبات اصلاح متن فارسی را فراهم کنند، اما همچنان در متن فارسی بسیاری از معاهدات، ایرادهای مهم وجود دارد و حتی اجرای بعضی از آن‌ها همچون ماده 37(الف) عهدنامه حقوق کودک، سبب محکومیت ایران در نهادهای بین‌المللی شده است. بررسی قوانین و مقررات ایران در زمینه فرایند تهیه متن فارسی معاهده و نظارت بر همخوانی آن با متن‌های معتبر، گام نخست برای برطرف کردن نقص این قوانین است و مقاله حاضر با این هدف نگاشته شده است.