ارزیابی حقوقی تأثیر کلان‌داده‌ها بر نوآوری و کارایی پویا در فرایند رقابت در بازارهای دیجیتال

نوآوری یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر ابعاد رقابت در بازارهای دیجیتال است که در مقایسه با بازارهای سنتی، نقش‌برجسته‌تری را برعهده دارد. کلان‌داده نیز به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم رقابت، از یک ‌سو سبب افزایش کارایی در بازارهای دیجیتال شده و ازسوی دیگر گاه این بازارها را به‌سمت تنزل سطح رقابت سوق داده و بنگاه‌های جدید و نوآور را با چالش‌هایی مواجه ساخته ‌است. این مقاله در رویکردی توصیفی-تحلیلی و با تأمل در موازین و انگاره‌های نظام‌های حقوق رقابت پیشرو، به تأثیر استفاده از کلان‌داده‌ها روی نوآوری در فضای رقابت دیجیتال می‌پردازد و در ادامه راهکارهای حفظ نوآوری در رقابت بازارهای مبتنی‌بر کلان‌داده و مزایا و معایب آنها را بررسی می‌کند. این نوشتار نشان‌ می‌دهد که دخالت مستقیم برای حفظ نوآوری در بازار به مصلحت نیست و مراجع رقابتی با حفظ فضای رقابت و مقابله با رفتارهای محدودکننده رقبا حول کلان‌داده و در پرتو دیدگاه‌های نوینی، همچون نظریه «هزینه‌های نوآوری» می‌توانند به ارتقای سطح نوآوری در بازارهای دیجیتال کمک نمایند. اگرچه حقوق ایران در ابتدای مسیر مواجهه با مسائل رقابتی کلان‌داده و مقوله نوآوری است، استفاده روزافزون از ظرفیت‌های هوش مصنوعی و کلان‌داده نیازمند اتخاذ تدابیری است که متناسب و همسو با وضعیت نوآورانه و فناورانه بازار دیجیتال ایران باشد که در عین بسترسازی برای بهره‌گیری از قابلیت‌های کلان‌داده که معمولاً در اختیار پلتفرم‌های بزرگ است، فرصت ورود به بازار و توسعه فعالیت برای سایر رقبای بالقوه و بالفعل کوچک‌تر که با تکیه‌بر نوآوری می‌توانند جایگاه رقابتی درخوری پیدا کنند، سلب نگردد