مقاله پژوهشی
قرارداد رابطهای با مطالعهای تحلیلی و تطبیقی در روابط قراردادی مستمر در حقوق جدید فرانسه و ایران
کلیدواژهها
چکیده
این پژوهش به تحلیل تطبیقی مفهوم قرارداد رابطهای در حقوق فرانسه و بررسی امکان کاربست آن به عنوان رویکردی تفسیری در حقوق ایران با تمرکز بر قراردادهای مستمر و بلندمدت میپردازد. تحولات معاصر در نظریة حقوق قراردادها نشان میدهد که الگوی سنتی مبتنی بر قرارداد کامل و ایستای لحظهای توان تبیین پویایی روابط اقتصادی پیچیده و مستمر را به طور کامل از دست داده است و همین امر موجب شکلگیری نگاه رابطهمحور به قرارداد در مباحث حقوقی شده است. در حقوق فرانسه، هرچند قرارداد رابطهای به عنوان نهادی مستقل شناسایی نشده است، منطق آن از طریق الزام به حسن نیت در اجرا، تفسیر پویا، توجه به رفتارهای بعدی طرفین، نقش اعتماد متقابل، و امکان تعدیل آثار قرارداد در مواجهه با تغییر اوضاع اقتصادی در حقوق موضوعه و رویة قضایی انعکاس یافته است. این رویکرد قرارداد را رابطهای تدریجی و در حال تحول تلقی میکند که غایت آن حفظ تداوم همکاری و تعادل کلی رابطة قراردادی محسوب میشود. تحلیل تطبیقی نشان میدهد که حقوق ایران نیز با وجود فقدان عنوان صریح برای قرارداد رابطهای، واجد ظرفیتهای هنجاری لازم برای پذیرش این منطق در سطح تفسیری است و اصولی همچون حسن نیت، وفای به عقد، نقش عرف در تبیین تعهدات، و قاعدة لاضرر امکان اعمال رویکردی رابطهمحور در اجرای قراردادهای مستمر را فراهم میکنند. روش تحقیق در این پژوهش توصیفیـ تحلیلی است و مبتنی بر مطالعة تطبیقی منابع نظری و قواعد حقوق موضوعه انجام میشود. نتیجة پژوهش بیانگر آن است که منطق قرارداد رابطهای در حقوق ایران باید نه به عنوان نهادی مستقل، بلکه در قالب چارچوبی تفسیری و تنظیمی به کار رود تا تعادل قراردادی، حمایت از اعتماد مشروع، و تداوم روابط اقتصادی تقویت شود.