تحولات نهاد تخفیف مجازات و چالش‌های آن در پرتو سیاست حبس‌‌زدایی با نگاهی به اسناد بین‌‌المللی

به دنبال اعمال مجازات حبس و توسعه سیاست «حبس‌‌گرایی» و ظهور آسیب‌‌های آن از جمله آثار مخربی که بر اقتصاد جامعه و خانواده به دنبال دارد، به‌تدریج «حبس‌‌زدایی» در برنامه سیاست جنایی کشورها آثاری را بر جای گذاشت. از طرفی تحولات کیفر صرفاً به عواملی داخلی در یک کشور محدود نیست و در این میان اسناد بین‌المللی و حقوق بشری و همچنین تحولات جهانی نیز تأثیرگذار بوده و به‌طور مستقیم و غیرمستقیم نقش‌آفرینی نموده‌اند. از این رو ضروری است تا جدیدترین تحولات نهاد «تخفیف مجازات» به‌عنوان ابزاری در راستای حبس‌زدایی، بر مبنای این اسناد مورد بررسی واقع شود. روش تحقیق به‌کاررفته در این پژوهش از نوع توصیفی ـ تحلیلی بوده که به بررسی تحولات صورت‌گرفته در نهاد تخفیف مجازات در راستای حبس‌زدایی بر مبنای آخرین اراده قانونگذار در قانون کاهش مجازات حبس تعزیری با نگاهی بر اسناد بین‌المللی می‌پردازد. در مجموعه اسناد بین‌‌المللی ناظر بر تحولات کیفر حبس در راستای حبس‌‌زدایی، تلاش‌های صورت‌گرفته حاکی از توجه به اصل حداقل‌گزینی این مجازات است که با ارائه رهنمودهایی سعی در پیاده‌سازی آن دارد. از طرفی هرچند سیاست حبس‌زدایی در ایران با تکیه بر نهاد تخفیف مجازات در راستای کاهش جمعیت کیفری، در برخی جهات همسوی با این اسناد به‌منظور استفاده حداقلی و فردی‌‌سازی اجرای مجازات حبس و جایگزینی آن با سایر تدابیر، تحولات مثبتی را به دنبال داشته است، اما این سیاست همراه با چالش‌هایی برای این نهاد بوده که از نگاه قانونگذار مغفول مانده است.