تحلیل سیاست تقنینی کیفری ایران، عراق و امارات متحده عربی در حفاظت از خاک (مطالعه تطبیقی)

حفاظت از محیط زیست و به‌تبع آن حفاظت از خاک، امروزه در سیاست کیفری نظام‌های حقوقی مختلف مورد توجه قرار گرفته است. در نوشتار پیش‌‌رو، با هدف شناخت سیاست کیفری سه کشور ایران، عراق و امارات متحدۀ عربی در حفاظت از خاک، در قالب مطالعۀ موردی و به روش تحلیلی-توصیفی کوشش شد که با بررسی مقررات موضوعه، واکنش سیاست جنایی این سه کشور در مواجهه با رفتارهای آسیب‌رسان به خاک مورد شناسایی قرار گیرد. ابتدا زمینه‌های آسیب به خاک و پس از آن مقررات موضوعه و سیاست کیفری اتخاذ شده در هر زمینه، مورد بررسی قرار گرفت تا رویکرد دولت‌ها، نسبت به محیط زیست، به‌طور عام و نسبت به خاک، به‌طور خاص، از این حیث که کانون توجه سیاست کیفری، صیانت از محیط زیست به‌عنوان ارزشی بنیادین، یا وابسته به انسان و منافع او است، روشن شود. شناخت این مؤلفه‌ها، به لحاظ ماهوی و نحوۀ پاسخ‌دهی نظام سیاست جنایی این سه کشور به پدیدۀ مجرمانه (اعم از جرم و انحراف)، به لحاظ شکلی، جایگاه سیاست کیفری آنها را در دسته‌بندی نظام‌های بزرگ سیاست جنایی مشخص می‌سازد؛ در نهایت، این بررسی نشان داد که رویکرد انسان‌محور به محیط زیست، بر حفظ تعادل اکولوژیک غلبه داشته و به لحاظ مدل‌‌شناختی، سیاست جنایی هر سه کشور در زمینۀ حفاظت از خاک نزدیک به مدل دولت ـ جامعۀ لیبرال است.