"رجال مذهبی و سیاسی" به عنوان قید غالبی در اصل یکصد و پانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

برابر صدر اصل یکصد و پانزدهم قانون اساسی جمهوری‌اسلامی‌ایران، رئیس‌جمهور باید از میان رجال مذهبی و سیاسی که واجد شرایطی باشند انتخاب گردد. آن‌چه در مقام تفسیر این اصل، محور بحث است، این‌که اولا: آیا مراد از واژه رجل، تنها جنس مذکّر است یا اعم از هر دو جنس؟ که بنابر احتمال دوم، اساساً جنسیّت، مطرح نبوده و چهره و شخصیّت مذهبی و سیاسی، مورد نظر خواهدبود، نه لزوما جنس مذکّر. اما بنابر احتمال‌ نخست، که با أصالة الحقیقة نیز تأیید می‌شود، می‌توان گفت: استخدام این واژه، ناظر به مورد غالب بوده و براین‌اساس، تأثیری در تقیید و لزوم مردبودن کاندیدای ریاست‌جمهوری ندارد. درنهایت، درفرض ابهام معنای واژه رجل، با اکتفا به قدرمتیقّن (یعنی‌ مرد)، اقتضای اصل عملی در فراتر از آن، مقتضیِ اباحه و عدم ممنوعیّت ریاست‌جمهوری زنان خواهدبود. نوشتار حاضر، با توضیح قیدغالبی و فرض تطبیق آن با واژگان مذکور در عبارت «رجل مذهبی و سیاسی»، به تحلیل معنای اصل 115، از دریچه دانش اصول‌‌‌فقه می‌پردازد.