ماهیت حقوقی بودجه؛ سند یا قانون؟

علی‌رغم اینکه بودجه سالانه کل کشور به تصویب قانون‌گذار می‌رسد و با عنوان قانون جهت اجرا ابلاغ می‌گردد، از لحاظ ماهوی و شکلی با سایر قوانین تفاوت‌هایی دارد؛ ازاین‌رو درباره ماهیت حقوقی آن اختلاف‌نظر وجود دارد. سؤال اساسی این است که آیا بودجه قانون است یا سند؟ برای پاسخ به این پرسش، با روش کتابخانه‌ای، ابتدا باید مفاهیم قانون و بودجه مورد بررسی قرار گیرد و سپس نظرات اندیشمندان نقد و تحلیل شده تا نظر صحیح مشخص شود. هرچند در تعریف مفاهیم قانون و بودجه اتفاق‌نظر وجود ندارد، اما با توجه به عناصر ذاتی این دو مفهوم و با رویکرد ماهوی به مفهوم قانون، به نظر می‌رسد بتوان بودجه را آن‌گونه که باید باشد، بیشتر دارای ماهیت سندی دانست تا ماهیت قانونی؛ اما بودجه را آن‌گونه که هست (یعنی آن‌گونه که تصویب می‌شود)، می‌توان بیشتر دارای ماهیت قانونی دانست تا ماهیت سندی. بدیهی است که با رویکرد شکلی به مفهوم قانون، بودجه قانون محسوب می‌شود.