کلیدواژهها
چکیده
اعتبــار امر مختوم یکــی از اصول بنیادین در نظام داوری بین المللی اســت که به منظور تضمین ثبات و قطعیت آرای داوری و جلوگیری از رسیدگی های مجدد اعمال می شود. با این حال، این پرســش درخور تأمل است که آیا می توان شرایطی را تصور کرد که اجرای تمامی آثار قاعده اعتبار امر مختوم، به جهاتی متعذر شــود. این نوشتار با اتخاذ رویکردی تحلیلی تطبیقی و با وقوف بر خلأهای موجود در قوانین و مقررات داوری بین المللی و نیز کاســتی های محســوس در ادبیات حقوقی معاصر، بر آن است تــا با مطالعه رویه عملی دیوان هــای داوری بین المللی در مواردی که مراجع داوری از اعمــال آثار اصل اعتبار امر مختوم امتناع ورزیده اند، به تحلیل و تبیین اســتثنائات این قاعده بپردازد. تحلیل این مســأله و اســتناد به قواعد حقوقی حاکم، ما را به این نتیجه رهنمون می ســازد که با وجود جایگاه رفیع اعتبار امــر مختوم به عنوان یکی از ارکان بنیادیــن کارآمدی نظام داوری، دیوانهای داوری بین المللی در مواردی خاص از قبیل ارتکاب تقلب در فرایند رســیدگی، صدور رأی اصلاحی، تعارض رأی داوری با نظم عمومــی، ارائه ادله جدید، تغییر در وضعیت حقوقی یا واقعی پس از صدور رای، عدم صلاحیت دیوان داوری و عدم رعایت اصول دادرسی منصفانه، از اعمال کامل آثار این اصل صرف نظر نموده و بر آن استثنا قائل خواهند شد. پذیرش چنین استثنائاتی، مانع از تضعیف کارآمدی نهاد داوری میشود و به ارتقای مشروعیت، انعطاف پذیری و اعتماد به نظام داوری بین المللی مدد می رساند.