تبارشناسی عدالت حقوقی

بحث پیرامون معضلات نظری عدالت حقوقی در گرو تبیین دقیق مفهوم عدالت است که از مهم‌ترین مباحث مربوط به حوزه فلسفه اخلاق، حقوق و سیاست و تحقیق درباره آن به لحاظ رتبی مقدم بر هرگونه نظریه‌پردازی در مورد عدالت است. این امر نیز به نوبه خود، «تبارشناسی» دانش حقوق را ایجاب می‌کند تا از این ره‌گذر بتوان به فهم دقیق زمان و چگونگی پیدایش «مفهوم یا گفتمان عدالت» و تأثیر آن در مبانی، منابع و اهداف دانش حقوق نائل آمد. گرچه امروزه ارزش عدالت به مثابه امری مسلم مورد قبول همگان قرار گرفته است، لکن نباید غافل بود که این مفهوم نیز چون بسیاری از مفاهیم دیگر مسبوق به عدم بوده و در پی تحولاتی که در نحوه زندگی و اندیشه انسان به وجود آمده، وارد ذهن و زبان بشر گردیده است. به دیگر سخن، عدالت به مثابه یک مفهوم یا گفتمان امری این‌جایی و اکنونی است و به سختی می‌توان از فرازمانی، فرامکانی و فرازبانی‌بودن آن سخن گفت. مقاله حاضر می‌کوشد، سیر تاریخی شکل‌گیری مفهوم گفتمان عدالت را در ذهن و زبان بشر بررسی کند.