حقوق اقلیت در شرکت‌های سهامی عام بر مبنای نظام اداره شرکت‌ها (Corporate Governance)؛ مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و آمریکا

در مدیریت شرکت­های سهامی بر مبنای نظر اکثریت، حقوق اقلیت، کمتر مورد توجه بوده و در برخی موارد، مدیران شرکت از موقعیت خود سوءاستفاده می­نمایند. در این راستا، لازم است راهکارهایی در جهت حمایت از سهامداران اقلیت پیش­بینی شود. مدل آمریکاییِ «نظام اداره شرکت­ها» برای حمایت از حقوق سهامداران اقلیت، راهکارهایی را در قالب «افشای منصفانه و کامل اطلاعات مالی و به صورت گزارش­های فصلی و سالانه، و لزوم ایجاد کمیته افشا جهت بازبینی و نظارت بر گزارش­های قابل ­ارائه به نهادهای ناظر و انتشار سود سهام»، «لزوم کسب اطلاع از موضوعات مجمع پیش از برگزاری و امکان ارائه پیشنهاد برای مجمع عمومی توسط هر یک از سهامداران با رعایت یکسری تشریفات دقیق»، «لزوم تشکیل کمیته نامزدها در هر شرکت» و «امکان اقامه دعوا توسط هر یک از سهامداران علیه مدیران متخلف به نام شرکت در قالب دعوای مشتق» طراحی نموده که در چهار دسته «حقوق اطلاعاتی»، «حقوق مدیریتی»، «حقوق کنترلی» و «حقوق دادرسی» قابل دسته­بندی است.در حقوق ایران با وجود آنکه قانون الزام­آور ویژه­ای در خصوص «نظام اداره شرکت­ها» وضع نشده است، اما در مقررات مختلف مرتبط با شرکت­های سهامی عام، نظیر «لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347» و آیین­نامه­ها و دستورالعمل­های مربوط به «نظام اداره شرکت­ها»، سازوکارهایی نظیر «گزارش­دهی سالانه مدیران به مجمع عمومی»، «کسب اطلاع سهامداران از موضوعات مجمع پیش از برگزاری» و «امکان اقامه دعوی نصاب حداقل یک­پنجم سهامداران علیه مدیران تحت یکسری شرایط» در این‌باره آمده است.پژوهش تطبیقی حاضر با روشی تحلیلی ـ توصیفی انجام شده و اطلاعات گردآوری ­شده با توجه به مواد قانونی دو نظام حقوقیِ مورد مطالعه، مورد تحلیل قرار گرفته است. شناسایی نقایص متعدد در مقررات قانونی الزام­آور در رابطه با حقوق اقلیت در حقوق ایران، به ویژه در زمینه­های «افشا و شفافیت مالی»، «سیستم رأی­گیری» و «دعوای مشتق» از جمله یافته­ها و نتایج پژوهش حاضر است که در هر بخش، راهکارها و پیشنهادهایی ارائه شده است.