نقش شورای نگهبان در تضمین همخوانی متن‌های فارسی و غیرفارسی معاهدات بین‌المللی

به‌رغم سکوت قانون اساسی و آیین‌نامه داخلی شورای نگهبان درباره اختیار شورا برای نظارت بر همخوانی متن‌های فارسی و غیرفارسی معاهدات، شورا در بعضی موارد معاهدات مصوب مجلس را به دلیل مغایرت میان متن‌های فارسی و غیرفارسی معاهده به مجلس برگردانده است. پرسشی که در این زمینه مطرح می‌شود این است که اقدام شورا تا چه میزان توانسته است موجب اصلاح متن فارسی معاهدات شود؟بررسی اولیه حاکی از این است که اقدام فوق‌الذکر شورا در قالب اعلام ابهام درباره مصوبات مجلس انجام شده است؛ از این‌رو، در این نوشتار، موارد اعلام ابهام شورا درباره همخوانی متن‌های فارسی و غیرفارسی معاهدات مورد بررسی قرار گرفت و مشخص شد از 852 لایحه معاهداتی بررسی‌شده توسط شورا تا پایان سال 1399، 12 لایحه با چنین ابهامی مواجه شده‌اند و عوامل اعلام ابهام در این موارد عبارت بودند از: 1- عدم پیوست بودن ضمایم معاهده، 2- نامفهوم بودن بعضی مواد معاهده، 3- وجود ضوابط مغایر با اصول حقوقی و 4- ایرادهای ویرایشی، انشایی، املایی و ترجمه‌ای. بررسی موارد فوق نشان داد اکثر ابهام‌های مطرح‌شده توسط شورا وارد بودند و بر همین اساس، مجلس مصوبه‌های خود را با توجه به ایرادهای مطرح‌شده توسط شورا اصلاح کرده است. اما نقش ارزنده شورا در این زمینه بدون نقص نبوده است، چراکه در بعضی موارد، اعلام ابهام شورا وارد نبوده است و همچنین در بعضی موارد، به‌رغم مغایرت میان متن‌های فارسی و غیرفارسی معاهده، مصوبه مجلس به تأیید شورای نگهبان رسیده است.