جایگاه قاعده غرور در حقوق کیفری ایران و نظام حقوقی کامن‌لا

قاعده غرور از جمله قواعد مشــهور فقهی اســت که بر اساس معنای رایج آن، فریب خورده از رفتار دیگری، حق رجوع به فریب دهنده را برای جبران خســارت دارد و شــخص فریب دهنده در اثر زیان رساندن به او مسؤول شــناخته می شود. گذشته از این معنا که در باب مســؤولیت مدنی کاربرد دارد، غرور در تبیین مســؤولیت کیفری و ارکان آن نیز کارکرد متفاوتی پیدا می کند. بر این اساس مقاله پیش رو در راستای بررسی کارکرد اخیر، به روش توصیفی - تحلیلی جایگاه قاعده غرور در حقوق کیفری ایران را با نظام حقوقی کامن لا مقایســه می کند. نتایج تحقیق نشان از آن دارد که غرور در حقوق کیفری ایران، افزون بر رجوع دادن مغرور به فریب دهنده، در تبیین مســؤولیت کیفری به صورت جرم مستقل، وصف رفتار مجرمانه، وسیله ارتکاب جرم، برقرار کننده رابطه استناد، مبیّن ســوء نیت مجرمانه، مصداقی از معاونت در جرم و عامل تشدید مجازات نقش آفرینــی می کند. ایــن رویکرد در برخی از قوانیــن و رویه های موجود در حقوق کامن لا نیز اتخاذ شــده اســت؛ هرچند مصادیق آن در برخی از ارکان و جرائم با نقش غرور و فریب در حقوق کیفری ایران متفاوت است.