مطالعه تطبیقی مداخله‌‌های کیفری و غیرکیفری در برابر پدیده‌ بی‌خانمانی؛ در نظام حقوقی ایران و آمریکا

توافق دولت‌ها در اعلامیه هزاره سازمان ملل متحد در سال 2000 برای از بین بردن فقر، گرسنگی و تهیه مسکن برای شهروندان و برگزیدن روز 10 اکتبر از سال 1986 تاکنون با نام «روز جهانی بی‌خانمانی » از سوی «برنامه اسکان بشر » سازمان ملل متحد، حکایت از آن دارد که افزایش تعداد بی‌خانمان‌ها به‌عنوان یک آسیب اجتماعی، دولت‌ها را به تکاپو انداخته است. پژوهش حاضر از رهگذر بررسی مدل، رویکرد غالب و ابعاد سیاست جنایی ایران و آمریکا، درصدد پاسخ‌گویی به این پرسش‌هاست که این کشورها در مواجهه با بی‌خانمانی چه رویکردهایی در سیاست جنایی دارند و میزان اثربخشی این سیاست‌ها به چه میزان است. در این راستا با روش «توصیفی تحلیلی» و بررسی مقررات مرتبط و رویه‌های موجود، سعی بر تشریح رویکردها و پاسخ‌های کیفری و غیرکیفری نسبت به بی‌خانمان‌ها داریم. نتایج تحقیق حکایت از آن دارد که برحسب نوع و مدل‌بندی سیاست جنایی هر کشور که برگرفته از نظام ایدئولوژی و انتخاب‌های سیاسی، اقتصادی، عقیدتی و فرهنگی آنهاست، با تنوع پاسخ‌های کیفری، اداری، مدنی و... در مقابل پدیده بی‌خانمانی روبه‌رو هستیم. از طرفی، مداخله‌های کیفری و غیرکیفری در کاهش جمعیت بی‌خانمان‌ها بی‌تأثیر بوده و این امر منجر به توسل به رویکردهای درمان‌محور و حل مسئله با همکاری تنگاتنگ نظام قضایی و درمانی و نیز درهم‌آمیختن مجازات و درمان در سال‌های اخیر از طریق تأسیس دادگاه‌های حل مسئله شده است. به نظر می‌رسد راهکارهای موجود در دادگاه‌های حل مسئله بی‌خانمانی در کاهش تعداد آنان بسیار اثربخش است.