تحلیل کیفیتِ اثرگذاریِ جرم‌انگاری افراطی بر افزایش قانون‌گریزی؛ با تأکید بر نظام حقوقی ایران

جرم انگاری افراطی که به جرم انگاری رفتارهایی اطلاق می شود که ارتکابشان اصولاً باید به لحاظ کیفری مجاز باشد، پدیده ای است که اعتماد عمومی به نظام عدالت کیفری را تضعیف و قانون گریزی را افزایش می دهد. این پژوهش که از نوع بنیادی نظری و به لحاظ توصیفی است، در پی تحلیل این موضوع است که دلایل افزایش قانون گریزی در وضعیت جرم انگاری افراطی چیســت. یافته ها نشــان می دهند کــه مهم ترین دلایل عبارتند از نخســت، دخالت نابه جا در حریم خصوصی شــهروندان و ایجاد محدودیت در آزادی های مشــروع که مقاومت در برابر اطاعت از قانون را در پی دارد؛ دوم، جرم زا بــودن مجازات های افراطی به دلیل فقدان بازدارندگی که انگیزه ارتکاب جرم را تقویت می کند؛ ســوم، اشباع ظرفیت نظام عدالت کیفری که توانایی آن را برای مقابله با جرائم شدید و خطرناک کاهش می دهد؛ چهارم، حمایت کیفری افراطی از ارزش ها که موجب تبدیل برخی ارزش ها به ضد ارزش و حساسیت زدایی جامعه می شود و پنجم، تظاهر به قانون گرایی که ناشی از کاهش اقتدار اخلاقی قانون است. در نتیجه، جرم انگاری افراطی با تضعیف مشــروعیت قانون کیفری در نزد مردم و ایجاد بسترهای متعدد برای مقاومت در برابر آن، نــه تنها قانون گریزی را به امری عادی تبدیــل می کند، بلکه پایه های نظم عمومی و کارآمدی نظام عدالت کیفری را به مخاطره می اندازد.