فقه سیاسی و اختیارات تقنینی حاکم؛ با تأکید بر آرای امام خمینی (ره)

فقه سیاسی شیعه تاریخی به قدمت خود تشیع دارد، اما جز در دوران حکومت پیامبر اکرم(ص)، امام علی(ع) و امام حسن(ع)، زمینه اجرای عینی و تکوین عملی آن فراهم نشد تا آن‌که با پیروزی انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره) موفق به تحقق و احیای فقه سیاسی شیعه در عرصه عمل گردیدند. امام راحل(ره) نه‌تنها فقه سیاسی را در حوزه‌های مختلف به فعلیت رساندند، بلکه با طرح مبانی نوین، آن را توسعه و تعمیق بخشیدند. از جمله ویژگی‌های روش فقاهتی ایشان می‌توان به نگاه اجتماعی و حکومتی به فقه، توجه به مقتضیات زمان و مکان، و لحاظ مصلحت حکومت اسلامی اشاره کرد. مقاله حاضر با هدف تبیین اختیارات تقنینی در حکومت اسلامی، به بررسی جایگاه مصلحت، احکام حکومتی و نسبت آن‌ها با احکام اولیه و ثانویه از دیدگاه امام خمینی(ره) می‌پردازد و ضمن تحلیل دیدگاه‌های فقهی و حقوقی موجود، کارکرد مجلس شورای اسلامی را به‌عنوان رکن تقنینی نظام در ارتباط با اختیارات تقنینی ولی‌فقیه تبیین می‌کند. در پایان نیز نمونه‌هایی از نوآوری‌ها و توسعه‌های فقه سیاسی در اندیشه و سیره امام خمینی(ره) در این حوزه بررسی و تحلیل می‌گردد.