ارزیابی تأثیر جنسیت به عنوان متغیر فراقانونی بر آراء کیفری حوزه مواد مخدر (مطالعه موردی شهرستان کاشان)

باور عمومی آن است که قضات در مقام صدور حکم کاملاً تابع قانون هستند و به هیچ وجه از مولفه‌های فراتر از متن قانون همچون نژاد، جنسیت، مذهب، جوانی، تأهل و طبقه اجتماعی تأثیر نمی‌پذیرند، اما پاره‌ای مطالعات تجربی گویای آن است که در برخی موارد، قضات متأثر از این متغیرهای فراقانونی تعیین مجازات می‌کنند. پژوهش حاضر با تمرکز بر متغیر جنسیت در پرونده‌های مواد مخدر و در حوزه مطالعات جامعه‌شناسی حقوق کیفری به رشته تحریر درآمده و برای پاسخ به سوال‌های پژوهش، با اتخاذ روش پژوهش کیفی در حوزه قضایی شهرستان کاشان، بیست و سه پرونده را مورد مطالعه قرار داده و با نه قاضی و وکیل فعال در این حوزه، مصاحبه عمیق داشته است. یافته‌ها حاکی است که قضات در رسیدگی به جرائم مرتبط با مواد مخدر، خواه ‌ناخواه جنسیت مجرم را در راستای اِعمال نهادهای ارفاقی و تخفیف مجازات در قبال زنان، لحاظ می‌کنند که علت آن، تفاوت‌های جسمی و روحی میان زنان و مردان، قرار گرفتن زنان در موقعیت‌های نامناسب، تفاوت در انتظارات از زنان و مردان و همچنین عدم لزوم شدت عمل برای اصلاح مجرمان زن است.