نقش سازمان‌های بین‌المللی در مقابله با آسیب‌ها و جرائم زیست‌محیطی

همگام با گسترش آسیب‌های جبران‌ناپذیر، شدید، پایدار و گسترۀ زیست‌محیطی و بروز تأثیرات آن که پایه‌های اصلی حیات بشری و امنیت را به خطر انداخته است، حقوق بین‌الملل ناگزیر از به‌کارگیری ظرفیت‌های خود جهت مقابله با گسترش جرائم ناشی از آلودگی‌ها و تخریب‌های زیست‌محیطی است. با توجه به ناکافی بودن رژیم حاکم بر جبران خسارات زیست‌محیطی ناشی از تخریب و آلودگی‌ها، مقابلۀ جدی دولت‌ها با جرائم زیست‌محیطی اجتناب‌ناپذیر است. اگرچه اصل حاکمیت دولت‌ها و منع مداخله در قلمرو آنان از اصول اساسی حقوق بین‌الملل است، اصل حاکمیت در حقوق بین‌الملل محیط زیست مطلق نبوده و مشروط به استفادۀ غیرزیانبار از سرزمین است. در اسناد بین‌المللی همچون عرف و معاهدات بین‌المللی، بر موضوع مقابله با جرائم زیست‌محیطی ناشی از تخریب و آلودگی تأکید شده است، ازاین‌رو برای استفادۀ مطلوب از این اسناد در اجرای قواعد و مقررات بین‌المللی، سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی اعم از نهادهای برخاسته از ارادۀ دولت‌ها و ملت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و ارکان وابسته به آنان و حتی محاکم بین‌المللی و منطقه‌ای نقش مؤثری ایفا می‌کنند. در این نوشته با بررسی عملکرد مؤلفه‌های تأثیرگذار یادشده در زمینۀ ظرفیت‌های موجود در عرف و معاهدات و حتی در ایجاد زمینه‌های لازم برای اعمال صلاحیت مؤثرتر دولت‌ها در مقابله با جرائم زیست‌محیطی مشخص شده است که این نهادها و سازمان‌ها می‌توانند زمینه‌های لازم را جهت اقدام عملی در مقابله با جرائم زیست‌محیطی ناشی از تخریب و آلودگی به‌وجود آورند.