مقاله پژوهشی
«استاپل مالکانه»؛ بازاندیشی در نسبت آن با دوگانه مسوولیت قراردادی و قهری، همراه با مطالعه تطبیقی در حقوق انگلستان و ایران
کلیدواژهها
چکیده
نظام حقوقی ایران با تفکیک مسوولیت به دوگانه «مسئولیت قراردادی» و «قهری»، حد واسطی برای مسئولیت مدنی، بهویژه در موارد ابطال قرارداد، قائل نیست و چنین رویکردی گاه به نتایجی غیرمنصفانه میانجامد. این مقاله با رویکردی تطبیقی و روش توصیفی-تحلیلی، نهاد «استاپل مالکانه» در حقوق انگلستان را معرفی و بررسی کرده است تا ظرفیت آن را به عنوان راهکاری برای پر کردن این خلأ ارزیابی کند. یافتهها نشان میدهد استاپل مالکانه با تکیه بر ارکان «اطمینان»، «اتکای زیانبار» و «ضرر»، نهادی انعطافپذیر ذیل مسوولیت حقوقی و نه الزاما در چهارچوب دوگانه مسوولیت قراردادی و مدنی ایجاد کرده که میتواند در شرایط خاص، بهتر از قواعد کلاسیک به تحقق عدالت و انصاف کمک کند. پژوهش حاضر ضمن بررسی نهادهای مشابه در حقوق ایران، تصریح میکند که با وجود مبانی پذیرش و شباهتهای ساختاری، هیچیک کارایی استاپل مالکانه را در جبران خلأهای ناشی از دوگانه مسئولیت سنتی ندارند. در نهایت، مقاله با نقد ثنویت عناوین مسئولیت در ایران، استاپل مالکانه را به عنوان الگویی کارآمد برای بازاندیشی در قواعد مسئولیت پیشنهاد میدهد تا زمینه برای بومیسازی و خروج از انجمادِ تفکیکِ مطلقِ قراردادی-قهری در آینده فراهم گردد.